Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

तृप्तिदं सर्वभूतानां विश्वव्यापकमोजसा । ब्रह्म धर्ममयं नित्यं त्वामात्मानं विदुर्जनाः

Transliteration

tṛptidaṃ sarvabhūtānāṃ viśvavyāpakamojasā | brahma dharmamayaṃ nityaṃ tvāmātmānaṃ vidurjanāḥ

Translation

आप सर्व भूतांना तृप्ती देणारे; आपल्या तेजाने विश्वव्यापी आहात. लोक तुम्हांला धर्ममय ब्रह्मस्वरूप, नित्य आत्मा म्हणून ओळखतात.

Word by Word

• तृप्तिदम्: giver of satisfaction
• तृप्तिदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तृप्ति + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वभूतानाम्: of all beings
• सर्वभूतानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• विश्वव्यापकम्: all-pervading
• विश्वव्यापकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + व्यापक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ओजसा: by/with power
• ओजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धर्ममयम्: consisting of dharma
• धर्ममयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नित्यम्: eternal/always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्—adverbially ‘always’)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आत्मानम्: the Self
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विदुः: know
• विदुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Brāhmaṇas/Vipras praising Nīlarūpa Mahādeva

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of Vedic brāhmaṇas in sacrificial attire offer a calm, philosophical stuti to a blue-hued (Nīla) divine presence, shown as a cosmic, all-pervading light behind the local shrine/linga or deity icon.

Characters & Entities

• Nīlarūpa (Śiva)
• Brahman
• Ātman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest devotion recognizes Śiva not only as a deity of a place but as the all-pervading Ātman/Brahman sustaining all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha associated with Nīlarūpa is exalted by declaring its Lord to be universal and all-pervading, making worship there especially potent.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it establishes the contemplative (jñāna-bhakti) understanding behind tīrtha worship.