Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

पाषाणसारसंभूता पुण्यदात्री महाजला । तस्याः सुविमले नीरे तव वासो भविष्यति

Transliteration

pāṣāṇasārasaṃbhūtā puṇyadātrī mahājalā | tasyāḥ suvimale nīre tava vāso bhaviṣyati

Translation

ती पाषाणसारातून उत्पन्न झालेली, पुण्य देणारी महाजला आहे. तिच्या अतिनिर्मळ जलात तुझा वास होईल.

Word by Word

• पाषाणसारसंभूता: born from the essence of stone
• पाषाणसारसंभूता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाषाण + सार + सम्भूत (प्रातिपदिक; पाषाण-सार-सम्भूत)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘सम्-भू’ (सम्भूत); तत्पुरुषसमासः (पाषाणस्य सारः)

• पुण्यदात्री: bestower of merit
• पुण्यदात्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य + दातृ (प्रातिपदिक; पुण्य-दात्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कर्म-तत्पुरुषः: पुण्यं ददाति)

• महाजला: having great waters
• महाजला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा + जल (प्रातिपदिक; महा-जला)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयसमासः

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• सुविमले: in very pure
• सुविमले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सु + विमल (प्रातिपदिक; सु-विमल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारयसमासः; नीरे इत्यस्य विशेषणम्

• नीरे: water
• नीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन

• वासः: dwelling/abode
• वासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇḍakī (Śālagrāma-sambandha)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A mighty river born from stone-essence flows clear; within her pure waters, Viṣṇu’s destined residence is foretold—suggesting Śālagrāma stones gleaming beneath the current.

Characters & Entities

• Gaṇḍakī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine purity can manifest through nature; sacred waters become a living field for merit and spiritual presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṇḍakī River, whose waters are described as exceptionally pure and merit-bestowing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly encourages tīrtha association—living by, bathing in, and honoring the sacred river for puṇya.