Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

भूतधात्रि नमस्तेऽस्तु शिवायै च नमोऽस्तु ते । रागिण्यै च विरागिण्यै विकराले नमः शुभे

Transliteration

bhūtadhātri namaste'stu śivāyai ca namo'stu te | rāgiṇyai ca virāgiṇyai vikarāle namaḥ śubhe

Translation

हे भूतधात्री, तुला नमस्कार असो; शिवारूपिणी तुलाही नमो. रागिणी व विरागिणी तुला नमस्कार; हे विकराळे, हे शुभे, तुला प्रणाम.

Word by Word

• भूतधात्रि: O sustainer of beings
• भूतधात्रि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूतधातृ (प्रातिपदिक; भूत + धातृ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/उपचारतः नमस्कारार्थकः)

• ते: to you/your
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शिवायै: to Śivā
• शिवायै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4/चतुर्थी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-संबन्ध/समुच्चय)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/नमस्कारार्थकः)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4/चतुर्थी), एकवचन (एन्क्लिटिक रूप)

• रागिण्यै: to the passionate one
• रागिण्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: रागिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4/चतुर्थी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक)

• विरागिण्यै: to the dispassionate one
• विरागिण्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विरागिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4/चतुर्थी), एकवचन

• विकराले: O terrifying one
• विकराले: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: विकराल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन (शुभे इत्यनेन सह विशेषणम्)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (नमस्कारार्थकः)

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devī of Phalavelā (Śivā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee prostrates before Devī who appears half-auspicious, half-fierce: one side gentle with lotus and boon-giving hand, the other side with fierce eyes and weapons; yet the overall aura is benevolent.

Characters & Entities

• Bhūtadhātrī
• Śivā (Devī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess encompasses opposites—fierce and auspicious, engaged and detached—so devotion should be inclusive and reverent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse itself is a namaskāra (salutation) and can function as a stotra line for recitation, but no formal rite is detailed.