Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

नारायणाग्रतः स्नानं क्षेत्र तीर्थनदीषु च । यः करोति विशुद्धात्मा चातुर्मास्ये विशेषतः

nārāyaṇāgrataḥ snānaṃ kṣetra tīrthanadīṣu ca | yaḥ karoti viśuddhātmā cāturmāsye viśeṣataḥ

जो शुद्धात्मा होऊन नारायणासमोर—पवित्र क्षेत्रे, तीर्थे व नद्यांमध्ये—विशेषतः चातुर्मास्यात स्नान करतो, तो स्तुत्य आहे।

नारायणाग्रतःin front of Nārāyaṇa
नारायणाग्रतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनारायण + अग्रतस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअग्रतस्-शब्दः अव्ययम्; षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (in front of Nārāyaṇa)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; करोति-क्रियायाः कर्म
क्षेत्रेin a sacred place (kṣetra)
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (locative)
तीर्थनदीषुin sacred rivers
तीर्थनदीषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरणे (locative)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
करोतिdoes/performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
विशुद्धात्माa pure-souled person
विशुद्धात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुद्ध + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेष्य-विशेषणभावः (one whose self is pure)
चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (time-locative)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: especially)

Brahmā (in Brahma–Nārada dialogue; inferred from chapter colophon context)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter frame) / generalized sacred rivers and tīrthas

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A devotee, freshly bathed, approaches a Nārāyaṇa shrine at a riverside kṣetra during monsoon months, carrying wet cloth and a small offering vessel.

N
Nārāyaṇa
T
Tīrtha
N
Nadī (river)
C
Cāturmāsya

FAQs

Devotional orientation (before Nārāyaṇa) and tīrtha-bathing together intensify purification, especially in Cāturmāsya.

The verse generalizes to kṣetra, tīrtha, and rivers; the chapter’s frame glorifies Gaṅgā-water merit within Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya.

Perform snāna at sacred places and rivers with devotion before Nārāyaṇa, with special emphasis during Cāturmāsya.