Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18
Devanagari script
दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेवच । न तिष्ठति चिरं कालं यथाऽहं मदगर्वितः
Transliteration
durvinītaḥ śriyaṃ prāpya vidyāmaiśvaryamevaca | na tiṣṭhati ciraṃ kālaṃ yathā'haṃ madagarvitaḥ
Translation
जो दुर्विनीत असतो, तो श्री, विद्या व ऐश्वर्य मिळवूनही दीर्घकाळ टिकत नाही—मदगर्वाने फुगलेल्या माझ्यासारखा।
Word by Word
दुर्विनीतःill-disciplined
दुर्विनीतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग) + वि + नी (धातु) → दुर्विनीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘विनीत’ with उपसर्ग ‘दुर्-’ (ill-disciplined)
श्रियम्prosperity, fortune
श्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formअव्ययभावे कृदन्त; क्त्वान्त (gerund/absolutive) ‘having obtained’
विद्याम्knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ऐश्वर्यम्lordship, power
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle) अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
तिष्ठतिstands, remains
तिष्ठति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
चिरम्for long
चिरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverb)
कालम्time, period
कालम्:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालपरिमाणे (extent of time)
यथाas, just as
यथा:
Comparator (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (comparative ‘as’)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मदगर्वितःproud due to intoxication/arrogance
मदगर्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + गर्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध): ‘मदेन गर्वितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Andhaka
Visual Art Cues
Scene: Andhaka, once majestic, now humbled, speaks a moral aphorism; visual contrast between past grandeur (faded ornaments) and present contrition (simple posture).
Characters & Entities
A
AndhakaŚ
Śiva (listener)FAQs
Without vinaya (discipline) and humility, wealth, knowledge, and power become causes of downfall.
Not specified in this verse.
None; it is an ethical maxim framed as personal testimony.