Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

कः कालो विहितः श्राद्धे कानि द्रव्याणि मे वद । श्राद्धार्हाणि तथान्यानि मेध्यानि द्वि जसत्तम । यानि योज्यानि वांछद्भिः पितृणां तृप्तिमुत्तमाम्

kaḥ kālo vihitaḥ śrāddhe kāni dravyāṇi me vada | śrāddhārhāṇi tathānyāni medhyāni dvi jasattama | yāni yojyāni vāṃchadbhiḥ pitṛṇāṃ tṛptimuttamām

श्राद्धासाठी कोणता काळ विहित आहे? आणि कोणती द्रव्ये? श्राद्धार्ह तसेच इतर मेध्य (शुद्ध) पदार्थही, हे द्विजश्रेष्ठ—ज्यांनी पितरांची परम तृप्ती होते, ती मला सांग।

कःwhich? (what)
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विहितःprescribed, enjoined
विहितः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि+धा (धातु) → विहित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
श्राद्धेin/for the śrāddha rite
श्राद्धे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कानिwhich (things)
कानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण (dravyāṇi)
द्रव्याणिmaterials, substances
द्रव्याणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन
मेto me / for me
मे:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
वदtell, speak
वद:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
श्राद्धार्हाणिfit for śrāddha
श्राद्धार्हाणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्राद्ध + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्राद्धस्य अर्हाणि)
तथाand also, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थ (adverb: likewise)
अन्यानिother
अन्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण
मेध्यानिpure, ritually clean
मेध्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण
द्विजसत्तमO best of the twice-born
द्विजसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (द्विजानां सत्तमः)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
योज्यानिto be used, applicable
योज्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → योज्य (कृदन्त, यत्-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: to be employed)
वाञ्छद्भिःby those desiring
वाञ्छद्भिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाञ्छ् (धातु) → वाञ्छत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)
पितृणाम्of the ancestors
पितृणाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उत्तमाम्highest, best
उत्तमाम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (तृप्तिम्)

Ānarta (king of Ānarta)

Scene: The king asks for precise rules: which times are ordained for śrāddha and which substances are fit and pure, seeking the highest satisfaction of the Pitṛs.

P
Pitṛ
D
Dvija

FAQs

Dharma is practical: correct timing, purity, and appropriate offerings are integral to ancestral satisfaction.

No tīrtha is named; the focus is on śrāddha procedure.

Inquiry into the prescribed time (kāla) and the proper/pure substances (dravya, medhya) to be used in śrāddha.