Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41
Devanagari script
स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः
Transliteration
sa lakṣito mahādaityaścaṃdrārkābhyāṃ ca tatkṣaṇāt | nivedito hare rājannāyaṃ devo mahāsuraḥ
Translation
तो महादैत्य चंद्र व सूर्य यांनी तत्क्षणी ओळखला आणि हरिला निवेदन झाले— “हे राजन्, हा देव नाही; हा महासुर आहे।”
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
लक्षितःwas noticed
लक्षितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘noticed/recognized’
महादैत्यःthe great demon
महादैत्यः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहā + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् दैत्यः)
चन्द्रार्काभ्याम्by the Moon and the Sun
चन्द्रार्काभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचन्द्र + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन; द्वन्द्व (चन्द्रः च अर्कः च)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
तत्क्षणात्immediately/at that moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष (तस्मिन् क्षणे)
निवेदितःwas reported
निवेदितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘reported/informed’
हरेto Hari / O Hari
हरे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
देवःa god
देवः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महासुरःa great demon
महासुरः:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहā + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् असुरः)
Speaker
Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa-type narration within Māhātmya frame)
Skanda Dialogue
Listener: mahīpati (king)
Visual Art Cues
Scene: Sūrya and Soma, radiant on either side, point out the disguised Rāhu; a messenger gestures toward Hari/Viṣṇu, who is poised to respond; the moment is charged with revelation.
Characters & Entities
R
Rāhu (implied as mahā-daitya)C
CandraS
Sūrya (Arka)H
Hari (Viṣṇu)FAQs
Truth is eventually revealed; cosmic witnesses (Sun and Moon) symbolize that deception cannot remain hidden.
No specific tīrtha is mentioned.
None.