Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31
Devanagari script
स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः
Transliteration
svayameva vṛto viṣṇustayā pārthivasattama | mathyamāne tatotīva samudre devadānavaiḥ
Translation
हे पार्थिवसत्तमा, देव व दानव समुद्राचे तीव्र मंथन करीत असता लक्ष्मीने स्वयमेव विष्णूला वरले।
Word by Word
स्वयम्of her own accord
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), स्वकृत्यबोधक (of oneself)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थक
वृतःwas chosen
वृतः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (was chosen)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तयाby her (Lakṣmī)
तया:
Kartr-karana (Agent/Instrument/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पार्थिव-सत्तमO best of kings
पार्थिव-सत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक; सत् + तमप्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष (पार्थिवानां सत्तमः = best of kings)
मथ्यमानेwhile (it was) being churned
मथ्यमाने:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootमथ्यमान (कृदन्त; √मथ् (धातु) यक्-प्रत्यय, कर्मणि वर्तमान)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), सप्तमी, एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगानुसार; लोकेटिव-अब्सोल्यूट (while being churned)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then)
तीवas if/like
तीव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक निपात (comparative particle: like/as)
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देव-दानवैःby gods and demons
देव-दानवैः:
Kartr-karana (Agents/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व (देवाश्च दानवाश्च)
Speaker
Unknown (deduced: Purāṇic narrator addressing a king)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: pārthiva-sattama / nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: Lakṣmī garlands Viṣṇu amid the ongoing churning; Viṣṇu stands serene, radiant, as devas and dānavas continue their labor in the background—cosmic work surrounding a still center.
Characters & Entities
V
ViṣṇuL
Lakṣmī (implied: 'tayā')D
DevasD
DānavasO
Ocean (Samudra)FAQs
Auspicious fortune (Lakṣmī) naturally abides with the preserver of dharma (Viṣṇu); true prosperity aligns with righteousness.
No named tīrtha appears in this verse.
None.