Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

viśvāmitra uvāca | praśnabhāro mahāneṣa tvayā me parikīrtitaḥ | tathāpi ca vadiṣyāmi yadi te kautukaṃ nṛpa | yasmātsañjāyate doṣaścūrṇapatrasya bhakṣaṇāt

विश्वामित्र म्हणाला—तू विचारलेला प्रश्नभार खरोखर मोठा आहे. तरीही, हे नृप! तुला कुतूहल असल्यास मी सांगतो की चूर्ण केलेल्या पानांच्या मिश्रणाचे भक्षण केल्याने दोष कसा उत्पन्न होतो.

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रश्नभारःburden of questions
प्रश्नभारः:
Karta (of implied 'asti')
TypeNoun
Rootप्रश्नभार (प्रातिपदिक; प्रश्न + भार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रश्नानां भारः)
महान्great
महान्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
मेto me
मे:
Sampradana (to me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी, एकवचन; एन्क्लिटिक
परिकीर्तितःhas been stated
परिकीर्तितः:
Kriya
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त)
FormPPP, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
अपिalso/nevertheless
अपि:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वर्थक-अव्यय (also/even)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
वदिष्यामिI will tell
वदिष्यामि:
Kriya
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तवाचक-अव्यय (conditional conjunction)
तेyour/to you
ते:
Shashthi-sambandha (your)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; एन्क्लिटिक
कौतुकम्curiosity/interest
कौतुकम्:
Karta (of implied 'asti')
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu/Apadana
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative: from which/because)
सञ्जायतेarises/comes into being
सञ्जायते:
Kriya
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
दोषःfault/defect
दोषः:
Karta
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चूर्णपत्रस्यof the powdered leaf
चूर्णपत्रस्य:
Shashthi-sambandha (genitive with bhakṣaṇāt)
TypeNoun
Rootचूर्णपत्र (प्रातिपदिक; चूर्ण + पत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चूर्णस्य पत्रम्)
भक्षणात्from eating; due to consumption
भक्षणात्:
Hetu/Apadana
TypeNoun
Rootभक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

Viśvāmitra

Listener: Ānarta (nṛpa)

Scene: Viśvāmitra acknowledges the king’s heavy questions and agrees to explain the cause of fault from chewing powdered leaf-mixture; the moment before a longer mythic exposition begins.

V
Viśvāmitra
Ā
Ānarta
C
cūrṇa-patra (powdered leaf mixture)

FAQs

Authoritative dharma is transmitted through patient instruction—questions lead to clarified rules and right practice.

The discourse continues within the Śaṃkhatīrtha-māhātmya framework.

No prescription yet; it introduces the forthcoming explanation for the doṣa tied to cūrṇa-patra consumption.