Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

यत्र स्थाने महो भावी तावकश्च पुरंदर । प्रभूतपयसो गावः प्रभविष्यंति तत्र च । सुभिक्षं सुखिनो लोकाः सर्वोपद्रववर्जिताः

yatra sthāne maho bhāvī tāvakaśca puraṃdara | prabhūtapayaso gāvaḥ prabhaviṣyaṃti tatra ca | subhikṣaṃ sukhino lokāḥ sarvopadravavarjitāḥ

हे पुरंदर! ज्या स्थानी तुझा हा महोत्सव होईल, तेथे दुधाने परिपूर्ण गायी भरभराटीने वाढतील. तेथे सुभिक्ष राहील, लोक सुखी राहतील आणि सर्व उपद्रव नाहीसे होतील.

yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb) — स्थानवाचकः, 'where'
sthānein the place
sthāne:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
mahaḥgreat
mahaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; विशेषण
bhāvīwill be / destined to be
bhāvī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhū (धातु) + in (कृदन्त)
Formभविष्यत्कालवाचक कृदन्त (भाविन्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — future/impending; विशेषण
tāvakaḥyour
tāvakaḥ:
Sambandha (Possessive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottāvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; स्वाम्यर्थक विशेषण ('your')
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय — समुच्चयबोधक (conjunction)
puraṃdaraO Purandara (Indra)
puraṃdara:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpuraṃdara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular
prabhūta-payasaḥhaving abundant milk
prabhūta-payasaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhūta (प्रातिपदिक) + payas (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (बहुपयस्-सम्बन्धः) ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — agreeing with 'gāvaḥ'
gāvaḥcows
gāvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural
prabhaviṣyantiwill arise / will be produced
prabhaviṣyanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√bhū (धातु)
Formलृट् (Future/लृट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन — 3rd person plural future, परस्मैपद
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — स्थानवाचकः, 'there'
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय — समुच्चयबोधक (conjunction)
subhikṣamabundance (good harvest)
subhikṣam:
Karya-kartṛbhāva (Predicative complement/विधेय)
TypeNoun
Rootsubhikṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; here as predicate-noun
sukhinaḥhappy
sukhinaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsukhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; विशेषण
lokāḥpeople
lokāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural
sarva-upadrava-varjitāḥfree from all calamities
sarva-upadrava-varjitāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + upadrava (प्रातिपदिक) + varjita (√vṛj/√varj धातु, क्त कृदन्त)
Formतत्पुरुष (उपद्रव-सम्बन्धः) + क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त 'varjita'; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural; विशेषण

Gautama (contextual)

Type: kshetra

Listener: Indra (Purandara)

Scene: A benedictory proclamation to Indra: the chosen festival-ground becomes lush and safe—cows with full udders, granaries overflowing, smiling townsfolk, and a calm sky free of omens.

I
Indra (Puraṃdara)
C
Cows (gāvaḥ)
M
Mahotsava (implied)

FAQs

When divine worship becomes a public celebration, dharma expresses itself as tangible prosperity—food, cattle wealth, and civic peace.

The verse universalizes the blessing to any location where the great festival occurs; the named tīrtha is outside this single verse.

Holding the “great festival” (mahotsava) associated with the Pañcarātra observance, resulting in communal welfare.