Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

तच्छ्रुत्वा भर्तृयज्ञस्तु तानुवाच द्विजोत्तमान् । श्रूयतामभिधास्यामि यदेतत्कारणं स्थितम्

tacchrutvā bhartṛyajñastu tānuvāca dvijottamān | śrūyatāmabhidhāsyāmi yadetatkāraṇaṃ sthitam

हे ऐकून भर्तृयज्ञाने त्या द्विजोत्तमांना म्हटले— “ऐका; या प्रथेच्या मागे जे निश्चित कारण आहे ते मी सांगतो.”

तत्that (this matter)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (name)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)
तुbut, then
तु:
None
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वय-सूचक
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम
उवाचsaid, spoke
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
द्विजोत्तमान्the best of the twice-born
द्विजोत्तमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक-द्वय)
Formतत्पुरुष-समासः (द्विजानाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'तान्' इत्यस्य विशेषणम्
श्रूयताम्let it be heard; listen
श्रूयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; भावे/आज्ञार्थे प्रयोगः
अभिधास्यामिI will explain, I will state
अभिधास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धा (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative link/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun)
एतत्this
एतत्:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्थितम्established, present
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'कारणम्' इति विशेषणम्

Bhartṛyajña

Tirtha: Brahmaśālā discourse of Bhartṛyajña

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Bhartṛyajña rises or gestures calmly, addressing the assembled brāhmaṇas; the hall quiets as instruction begins.

B
Bhartṛyajña
D
dvijottamāḥ

FAQs

Puranic dharma is transmitted through respectful dialogue—ritual actions should be grounded in known, established reasons.

The verse is transitional and does not name a site; it belongs to the tīrtha-mahātmya framework of Nāgarakhaṇḍa.

An authoritative explanation is promised for the practice connected with giving the ‘tālatraya’ by the mediator.