Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 99

Devanagari script

धन्योहं कृतपुण्योऽस्मि यस्य मे नागरैर्द्विजैः । विप्रत्रयप्ररक्षार्थं प्रसादोऽयं महान्कृतः

Transliteration

dhanyohaṃ kṛtapuṇyo'smi yasya me nāgarairdvijaiḥ | vipratrayaprarakṣārthaṃ prasādo'yaṃ mahānkṛtaḥ

Translation

मी धन्य आहे, मी पुण्यवान आहे; कारण नागर द्विजांनी माझ्यासाठी तीन ब्राह्मणांच्या रक्षणार्थ हा महान उपकार केला आहे।

Word by Word

• धन्यः: fortunate
• धन्यः: Karta (Subject complement/भाव)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अहम्-विशेषण)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृतपुण्यः: one who has earned merit
• कृतपुण्यः: Karta (Subject complement/भाव)
• Type: Adjective
• Root: कृतपुण्य (प्रातिपदिक) = कृत + पुण्य (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः ‘कृतं पुण्यं येन’ (having performed merit)

• अस्मि: am
• अस्मि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्धवाचक

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (my)

• नागरैः: by the citizens/people of the city
• नागरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• द्विजैः: by the Brahmins (twice-born)
• द्विजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• विप्रत्रयप्ररक्षार्थम्: for the protection of the three Brahmins
• विप्रत्रयप्ररक्षार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: विप्रत्रयप्ररक्षार्थ (प्रातिपदिक) = विप्र + त्रय + प्ररक्षा + अर्थ (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (उद्देश्य/प्रयोजन), एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषार्थे द्वितीया (purpose) ‘विप्रत्रयस्य प्ररक्षायै अर्थः’

• प्रसादः: favor, grace
• प्रसादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Demonstrative/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रसादः-विशेषण)

• कृतः: has been done
• कृतः: Karta (Predicate complement/भाव)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘done/made’

Speaker

Pārthiva (the king)

Visual Art Cues

Scene: The king speaks in the assembly, hands still folded or just lowered, declaring himself blessed; dvijas stand or sit in front; the mood is solemn yet uplifted, centered on protecting three brāhmaṇas.

Characters & Entities

• Pārthiva (the king)
• Nāgara dvijas
• Vipra-traya (three brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puṇya is linked to honoring and safeguarding brāhmaṇas; gratitude itself becomes a dharmic virtue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to a Tīrthamāhātmya section, but the named tīrtha is not stated in this line; it functions as part of a pilgrimage-valorizing narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the ‘prescription’ is ethical—protecting the vipras.