Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

उमामहेश्वरौ देवौ सर्वकामसुखप्रदौ । गृह्णीतामर्घ्यमेतं मे दयां कृत्वा महत्तमाम्

Transliteration

umāmaheśvarau devau sarvakāmasukhapradau | gṛhṇītāmarghyametaṃ me dayāṃ kṛtvā mahattamām

Translation

हे देव उमादेवी आणि महेश्वर, तुम्ही सर्व कामनांचे सुख देणारे आहात; महत्तम दया करून माझे हे अर्घ्य स्वीकारा.

Word by Word

• उमामहेश्वरौ: Umā and Maheśvara
• उमामहेश्वरौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: umā (प्रातिपदिक) + maheśvara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (उमा च महेश्वरश्च)

• देवौ: the two gods
• देवौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; उमामहेश्वरौ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• सर्वकामसुखप्रदौ: bestowers of all desires and happiness
• सर्वकामसुखप्रदौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + sukha (प्रातिपदिक) + prada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वे कामाश्च सुखं च तेषां प्रदौ)

• गृह्णीताम्: let them accept
• गृह्णीताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √grah (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन; परस्मैपद

• अर्घ्यम्: offering (arghya)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: arghya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एतम्: this
• एतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अर्घ्यम्-विशेषण (पाठभेदे नपुंसक ‘एतत्’ अपेक्षितम्)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; enclitic

• दयाम्: compassion
• दयाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: dayā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having done/shown
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया

• महत्तमाम्: the greatest
• महत्तमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahat (प्रातिपदिक) + तमप् (तमतम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; दया-विशेषण; अतिशय (superlative)

Speaker

A devotee/petitioner (not named in the snippet; addressed to Umā-Maheśvara within the māhātmya narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee stands before the paired icons of Umā and Maheśvara, hands extended with an arghya vessel; the deities radiate compassionate presence, suggesting boon-bestowal and protection.

Characters & Entities

• Umā
• Maheśvara (Śiva)
• Arghya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Śiva and Umā with humility and offering invites compassion and the fulfillment of righteous desires.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya context in Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya to Umā-Maheśvara is explicitly mentioned as a devotional act.