Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

एतत्त सर्वमाख्यातं यत्पृष्टास्मि सुरेश्वर । सत्येनानेन देवेश तव पादौ स्पृशाम्यहम्

Transliteration

etatta sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭāsmi sureśvara | satyenānena deveśa tava pādau spṛśāmyaham

Translation

हे सुरेश्वर, जसे मला विचारले गेले तसेच हे सर्व मी सांगितले। हे देवेश, या सत्याच्या बळावर मी तुमचे चरण स्पर्श करते।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; एतत् इत्यस्य विशेषण

• आख्यातम्: has been told/explained
• आख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कथितम्/वर्णितम्

• यत्: which/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• पृष्टा: asked (I was asked)
• पृष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अहम् इत्यस्य कर्मणि-भावः (I was asked)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• सुरेश्वर: O Lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः)

• सत्येन: by/with truth
• सत्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन

• पादौ: feet (two)
• पादौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन

• स्पृशामि: I touch
• स्पृशामि: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Mahālakṣmī (contextual; addressing the Lord)

Skanda Dialogue

Listener: Sureśvara/Deveśa (Lord of gods)

Visual Art Cues

Scene: A devotee (speaker) completes a truthful account and, invoking that truth, bows to touch the Lord’s feet in reverence.

Characters & Entities

• Sureśvara
• Deveśa
• Mahālakṣmī
• Viṣṇu (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speaking truthfully and humbly offering reverence to the Lord’s feet is presented as a sanctifying act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Hāṭakeśvara-kṣetra context frames the narrative inside a tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional gesture is mentioned: touching the Lord’s feet as an act of reverence grounded in satya.