Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

ब्राह्ममन्त्रप्रभावेन तस्माद्ब्रह्मर्षिमाह्वय । येन कीर्तामहे सर्वे विश्वामित्रं द्विजोत्तमम्

Transliteration

brāhmamantraprabhāvena tasmādbrahmarṣimāhvaya | yena kīrtāmahe sarve viśvāmitraṃ dvijottamam

Translation

ब्रह्ममंत्रांच्या प्रभावामुळे म्हणून याला ‘ब्रह्मर्षि’ असे संबोध. ज्याच्यामुळे आम्ही सर्वे द्विजोत्तम विश्वामित्राचे कीर्तन करतो.

Word by Word

• ब्राह्ममन्त्रप्रभावेन: by the power of brāhmaṇa-mantras
• ब्राह्ममन्त्रप्रभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्म (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instr. sg.); षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा (brāhmaṇānāṃ mantrāṇāṃ prabhāvaḥ)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (ablatival adverb); हेत्वर्थे: ‘therefore’

• ब्रह्मर्षिम्: (as) a brahmarṣi
• ब्रह्मर्षिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)

• आह्वय: call, invoke
• आह्वय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ह्वे (धातु)
• Form: लोट् (imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• येन: by which, whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instr. sg.); सम्बन्धे ‘by which/whereby’

• कीर्तामहे: we praise, celebrate
• कीर्तामहे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्त्/कीर्तय् (धातु)
• Form: लट् (present); उत्तमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद (कीर्तामहे = ‘we praise/celebrate’)

• सर्वे: all (of us)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.)

• विश्वामित्रम्: Viśvāmitra
• विश्वामित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)

• द्विजोत्तमम्: the best of the twice-born
• द्विजोत्तमम्: Visheshana (Qualifier of object/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः (dvijānām uttamaḥ)

Speaker

Unspecified in snippet (contextual: sages/assembly urging Brahmā’s declaration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous ritual moment: Brahmā-mantras appear as radiant syllabic forms (akṣara-tejas) encircling Viśvāmitra; sages and gods acclaim him as ‘dvijottama’.

Characters & Entities

• Brahmā-mantras
• Brahmarṣi
• Viśvāmitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra-discipline and spiritual power can transform status; divine speech (mantra) validates inner attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly within the Tīrthamāhātmya setting of Nāgarakhaṇḍa; the explicit site descriptions appear later in the passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reliance on Brahmā-mantras—implying japa/recitation and the efficacy of sacred formulae.