Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

ऋषय ऊचुः । क्षत्रियोऽपि कथं विप्रो विश्वा मित्रो महामते । वसिष्ठेन कथं नोक्तो यः प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम्

ṛṣaya ūcuḥ | kṣatriyo'pi kathaṃ vipro viśvā mitro mahāmate | vasiṣṭhena kathaṃ nokto yaḥ prokto brahmaṇā svayam

ऋषी म्हणाले—हे महामते! क्षत्रिय असूनही विश्वामित्र ब्राह्मण कसा झाला? आणि ज्याला स्वयं ब्रह्मदेवांनी ब्राह्मण म्हणून घोषित केले, त्याला वसिष्ठांनी का मान्यता दिली नाही?

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
क्षत्रियःa kṣatriya
क्षत्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नाव्यय (interrogative adverb)
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Predicate/Viśeṣya (विधेय)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विश्वस्य मित्रम् इति)
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् मतिः यस्य)
वसिष्ठेनby Vasiṣṭha
वसिष्ठेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नाव्यय (interrogative adverb)
of us / to us (contextual)
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)
उक्तःwas said/told
उक्तः:
Kriya (क्रिया-विधेय)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
प्रोक्तःwas proclaimed
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया-विधेय)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + प्र + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), स्वयंकर्तृत्वे

Ṛṣis (sages)

Listener: Sūta

Scene: A circle of sages, seated in a forest hermitage, question the bard Sūta about the paradox of Viśvāmitra’s brahminhood and Vasiṣṭha’s refusal to acknowledge it, with subtle cosmic witnesses implied (Brahmā’s decree).

Ṛṣis
V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha
B
Brahmā

FAQs

Dharma discourse tests authority, recognition, and transformation—asking how spiritual attainment is validated in tradition.

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the inquiry that contextualizes the Sarasvatī and later Narmadā sacred geography.

None; it is a theological-social question about brāhmaṇya and recognition.