Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
पुष्प उवाच । मम रूपं समाधाय त्वमायातो गृहे मम । शून्यं मत्वा ततो ज्ञातस्त्वयाऽहं गृहसंस्थितः
Transliteration
puṣpa uvāca | mama rūpaṃ samādhāya tvamāyāto gṛhe mama | śūnyaṃ matvā tato jñātastvayā'haṃ gṛhasaṃsthitaḥ
Translation
पुष्प म्हणाला—माझे रूप धारण करून तू माझ्या घरी आलास। घर रिकामे आहे असे समजून, मग माझ्यामुळे तुला कळले की मी घरातच उपस्थित होतो।
Word by Word
पुष्पःPuṣpa (name)
पुष्पः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वक्तृ-निर्देश)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समाधायhaving assumed
समाधाय:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ√धा (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund): having assumed/adopted
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
आयातःhave come
आयातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√या (धातु)
Formक्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'त्वम्' इत्यस्य विधेय
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
शून्यम्empty
शून्यम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'गृहम्' (अध्याहृतम्) इति विशेषण
मत्वाhaving thought
मत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund): having thought/considered
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): then/thereupon
ज्ञातःwas recognized
ज्ञातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विधेय; कर्मणि प्रयोगः (was known/recognized)
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
गृहसंस्थितःsituated in the house, staying at home
गृहसंस्थितः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगृह + संस्थित (प्रातिपदिक-द्वय)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी): गृहे संस्थितः; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' इति विशेषण
Speaker
Puṣpa
Visual Art Cues
Scene: Puṣpa speaks, revealing that the intruder took his form; the intruder, thinking the house empty, is startled as Puṣpa emerges or is shown present within—like a hidden witness stepping into view.
Characters & Entities
P
PuṣpaFAQs
False identity (māyā) collapses before awareness and truth; dharma requires seeing beyond appearances.
No specific tīrtha is mentioned in the verse; it is part of the chapter’s narrative setting.
None.