Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12
Devanagari script
अथ प्राप्तान्गणान्दृष्ट्वा दानवास्ते धृतायुधाः । निश्चक्रमुर्वै सहसा युद्धार्थमतिगर्विताः
Transliteration
atha prāptāngaṇāndṛṣṭvā dānavāste dhṛtāyudhāḥ | niścakramurvai sahasā yuddhārthamatigarvitāḥ
Translation
तेव्हा आलेले गण पाहून ते शस्त्रधारी दानव, अतिगर्वाने फुगून, सहसा युद्धासाठी बाहेर धावले।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
प्राप्तान्arrived, having come
प्राप्तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषण
गणान्troops/attendants (gaṇas)
गणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
दानवाःthe demons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
धृतायुधाःwith weapons held/armed
धृतायुधाः:
Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootधृत (धृ-धातु, क्त) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारयवत्/उपपद); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
निश्चक्रमुःthey sallied forth
निश्चक्रमुः:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि: + क्रम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थ (indeed)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly)
युद्धार्थम्for battle
युद्धार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/चतुर्थीभाव: युद्धस्य/युद्धाय अर्थः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थे
अतिगर्विताःvery proud/arrogant
अतिगर्विताः:
Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + गर्वित (गर्व-प्रातिपदिक, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
Speaker
Deductive (Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa speaking to sages)
Visual Art Cues
Scene: Armed Dānavas, swollen with pride, surge out suddenly as they behold the arriving gaṇas; the moment is charged with impending clash—raised weapons, dust, and war-cries.
Characters & Entities
Ś
Śiva’s gaṇasD
DānavasFAQs
Excessive pride provokes conflict and hastens ruin; humility aligns one with dharma.
Not specified in this verse; it functions as narrative support within the Tīrthamāhātmya chapter.
None.