Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
ततः क्षयमनुप्राप्ते वंशे कुरुसमुद्भवे । विचित्रवीर्यमासाद्य पार्थिवं द्विजसत्तमाः
Transliteration
tataḥ kṣayamanuprāpte vaṃśe kurusamudbhave | vicitravīryamāsādya pārthivaṃ dvijasattamāḥ
Translation
मग, कुरुवंशात क्षय येऊ लागल्यावर, हे द्विजश्रेष्ठांनो, व्यास राजे विचित्रवीर्य यांच्याकडे गेले.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Adverbial (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
क्षयम्decline/destruction
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुप्राप्तेwhen (it) had come/arrived
अनुप्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) + अनु- (उपसर्ग) + क्त (कृत्)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; पुं/नपुंसक (सप्तमी-एकवचन रूप)
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikarana (Location/Context)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कुरुसमुद्भवेarisen from the Kurus
कुरुसमुद्भवे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकुरु + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कुरोः समुद्भवः)
विचित्रवीर्यम्Vicitravīrya
विचित्रवीर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविचित्र + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (विचित्रं वीर्यं यस्य)
आसाद्यhaving approached
आसाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootसद्/आस् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया (having approached/reached)
पार्थिवम्the king
पार्थिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
द्विजसत्तमाःthe best of twice-born (Brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (द्विजानां सत्तमाः)
Speaker
Sūta (continuing narration)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣayaḥ
Visual Art Cues
Scene: A somber courtly scene: the Kuru line in decline; Vyāsa approaches King Vicitravīrya—contrast between ascetic sage and royal setting, signaling dharma’s intervention in polity.
Characters & Entities
V
VyāsaK
KuruV
VicitravīryaFAQs
Dharma includes safeguarding continuity—when a righteous lineage wanes, sages may intervene for the world’s welfare.
No tīrtha is specified in this verse; the chapter’s larger frame is tīrtha-mahātmya.
None; the focus is historical-dhārmic context.