Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

ते च सर्वे गणा रौद्राः स च देवस्त्रिलोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टस्तत्र चित्रांगदं प्रभुः

Transliteration

te ca sarve gaṇā raudrāḥ sa ca devastrilocanaḥ | papraccha kautukāviṣṭastatra citrāṃgadaṃ prabhuḥ

Translation

ते सर्व रौद्र गण आणि तो त्रिलोचन देवही—कौतुकाने व्यापून—तेथे प्रभूंनी चित्रांगदास प्रश्न केला.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• गणाः: groups, attendants
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• रौद्राः: fierce
• रौद्राः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)

• त्रिलोचनः: three-eyed
• त्रिलोचनः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (one who has three eyes)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √पृच्छ् (प्रच्छने)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (perfect, 3rd sg)

• कौतुकाविष्टः: overcome with curiosity
• कौतुकाविष्टः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौतुक + आविष्ट (कृदन्त; आ+√विश् (प्रवेशने) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (masc nom sg)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• चित्रांगदम्: Citrāṅgada (proper name)
• चित्रांगदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्र + अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• प्रभुः: the lord
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)

Speaker

Narrator (contextually Sūta in Purāṇic frame; not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Fierce gaṇas cluster around the three-eyed Lord; Śiva turns toward Citraṅgada, questioning him with intrigued composure amid a charged atmosphere.

Characters & Entities

• Śiva (Trilocana)
• Gaṇas
• Citraṅgada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine inquiry in Purāṇas signals an unfolding teaching—hidden causes (karma, vows, curses) are brought to light for dharmic instruction.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse belongs to a Tīrthamāhātmya chapter, but does not name the tīrtha explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces Śiva’s questioning that frames the forthcoming explanation.