Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ puṇyaṃ heraṃbasaṃbhavam | ākhyānaṃ sarvavighnāni yannihanti śrutaṃ nṛṇām

Translation

हे सर्व तुम्हांस सांगितले—हेरंबाच्या प्राकट्याचे हे पुण्य आख्यान। हे ऐकले असता मनुष्यांचे सर्व विघ्न नष्ट होतात।

Word by Word

• एतत्: this (teaching/statement)
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• वः: to/for you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6/4), बहुवचन; सर्वनाम; एन्क्लिटिक रूप (enclitic)

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (is) told/declared

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

• हेरम्बसम्भवम्: originating from Heramba (Gaṇeśa)
• हेरम्बसम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हेरम्ब (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): हेरम्बस्य सम्भवम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आख्यानम्: narrative, account
• आख्यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• सर्वविघ्नानि: all obstacles
• सर्वविघ्नानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (descriptive): सर्वे विघ्नाः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन

• यत्: which (account)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• निहन्ति: destroy
• निहन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• श्रुतम्: when heard
• श्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘heard’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (आख्यानम् इति) विशेषण

• नृणाम्: of men, of people
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

Speaker

Unspecified narrator (deduced: a Purāṇic narrator concluding the episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Heraṃba-sthāna (as implied by ‘Heraṃba-sambhava’ kathā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ / nṛṇām (general listeners)

Visual Art Cues

Scene: Sūta (or the narrator) concluding the Heraṃba-udbhava account before attentive brāhmaṇas; a subtle aura around Heraṃba’s emblematic presence, signifying vighna-nāśa through hearing.

Characters & Entities

• Heraṃba

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to sacred narratives is itself a transformative practice that removes obstacles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The concluding phalaśruti belongs to Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya episode about Heraṃba in a puṇya-kṣetra; the excerpt does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Listen to (or recite) the Heraṃba-saṃbhava ākhyāna as a means of vighna-nāśa (obstacle removal).