Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

तच्चैतन्मामकं लिंगं यत्त्वया स्थापितं नृप । प्रातरुत्थाय यः कश्चित्सम्यक्तद्वीक्षयिष्यति

Transliteration

taccaitanmāmakaṃ liṃgaṃ yattvayā sthāpitaṃ nṛpa | prātarutthāya yaḥ kaścitsamyaktadvīkṣayiṣyati

Translation

आणि हे माझेच लिंग, जे तू स्थापिले आहेस, हे नृपा—जो कोणी सकाळी उठून श्रद्धेने याचे विधिपूर्वक दर्शन करील—

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• एतत्: this
• एतत्: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मामकम्: mine, belonging to me
• मामकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मामक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana/Karta (Agent-instrumental/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• स्थापितम्: installed, established
• स्थापितम्: Kriya (Participial predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु) + णिच्; स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे कर्मविशेषणम् (agreeing with यत्/लिङ्गम्)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb: 'in the morning')

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: उद् + √स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया (having risen)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• कश्चित्: someone, anyone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• सम्यक्: properly, correctly
• सम्यक्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'properly')

• तत्: that (liṅga)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (referring to the liṅga)

• वीक्षयिष्यति: will behold, will see
• वीक्षयिष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √ईक्ष् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śrī Bhagavān (the Lord/deity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māmaka-liṅga (the Lord’s liṅga established by the king; specific proper name not provided)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa/Rājā (the king who established the liṅga)

Visual Art Cues

Scene: At dawn, a devotee rises and approaches a freshly established liṅga; first light touches the shrine; offerings of water and bilva are arranged; the atmosphere is pure and reverent.

Characters & Entities

• liṅga
• nṛpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Establishing and beholding the liṅga with disciplined morning devotion is taught as a direct means to receive divine favor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga is the Miṣṭānnadeśvara connected to Hāṭakeśvara-kṣetra in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Rise in the morning and perform proper darśana (reverent viewing) of the established liṅga.