Adhyaya 137

Verse 1

ऋषय ऊचुः । केनासौ मुनिशार्दूलो मांडव्यः सुमहातपाः । शूलायां स्थापितः केन कारणेन च नो वद

ऋषी म्हणाले—अतिमहातपस्वी मुनिशार्दूल मांडव्याला कोणी शूळावर बसविले? आणि कोणत्या कारणाने हे घडले, आम्हांस सांगा।

Verse 2

सूत उवाच । स मांडव्यो मुनिः पूर्वं तीर्थयात्रां समाचरन् । अस्मिन्क्षेत्रे समायातः श्रद्धया परया युतः

सूत म्हणाला—पूर्वी मुनि मांडव्य तीर्थयात्रा करीत, परम श्रद्धेने युक्त होऊन या पवित्र क्षेत्रात आले।

Verse 3

विश्वामित्रीयमासाद्य सत्तीर्थं पावनं महत् । पितॄणां तर्पणं चक्रे भास्करं प्रति स व्रती

विश्वामित्री हे सत्य व महान् पावन तीर्थ गाठून, व्रतधारी मांडव्यांनी सूर्याभिमुख होऊन पितरांचे तर्पण केले।

Verse 4

जपन्विभ्राडिति श्रेष्ठं सूक्तं भास्करवल्लभम् । एतस्मिन्नंतरे चौरो लोप्त्रमादाय कस्यचित्

ते ‘विभ्राट्’ने आरंभ होणारे, सूर्याला प्रिय असे श्रेष्ठ सूक्त जपत होते; तेवढ्यात एक चोर कोणाचातरी लोटा (जलपात्र) उचलून गेला।

Verse 5

कोपि तत्र समायातः पृष्ठे लग्नैर्जनैर्द्विजाः । ततश्चौरोऽपि तं दृष्ट्वा मौनस्थं मुनिसत्तमम्

हे द्विजांनो, तेव्हा काही लोक त्याच्या पाठीमागे लागून तेथे येऊन पोहोचले. आणि चोरही मौनस्थ श्रेष्ठ मुनिला पाहून—

Verse 6

लोप्त्रं मुक्त्वा तदग्रेऽथ प्रविवेश गुहांतरे । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्ते जना लोप्त्रहेतवे

चोराने जलपात्र त्याच्या पुढे ठेवून मग गुहेच्या आत प्रवेश केला. तेवढ्यात ते लोक जलपात्र परत मिळवण्यासाठी तेथे येऊन पोहोचले.

Verse 7

दृष्ट्वा लोप्त्रं तदग्रस्थं तमूचुर्मुनिपुंगवम् । मार्गेणानेन चायातो लोप्त्रहस्तो मलिम्लुचः । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग केन मार्गेण निर्गतः

समोर ठेवलेले जलपात्र पाहून त्यांनी मुनिश्रेष्ठास म्हटले—‘याच मार्गाने जलपात्र हातात घेऊन तो दुष्ट लुटारू आला होता. हे महाभाग, लवकर सांगा—तो कोणत्या वाटेने बाहेर गेला?’

Verse 8

स च जानन्नपि प्राज्ञो गुहासंस्थं मलिम्लुचम् । न किंचिदपि चोवाच मौनव्रत परायणः

तो प्राज्ञ असूनही गुहेत लपलेला लुटारू जाणून, मौनव्रताला समर्पित असल्याने काहीच बोलला नाही.

Verse 9

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि परचिंतासमन्वितः । यदा प्रोवाच नो किंचित्स रक्षंश्चौरजीवितम्

वारंवार विचारले तरी तो परहितचिंतनात स्थिर राहिला; आणि काहीही न बोलल्यामुळे त्याने चोराचे प्राण वाचविले.

Verse 10

ततस्तैर्मंत्रितं सर्वैरेष नूनं मलिम्लुचः । संप्राप्तः पृष्ठतोऽस्माभिर्मुनिरूपो बभूव ह

मग सर्वांनी सल्लामसलत केली—‘हा नक्कीच लुटारू आहे. आम्ही याच्या मागोमाग आलो, आणि याने मुनीचे रूप धारण केले आहे.’

Verse 11

अविचार्य ततः सर्वैराभीरैस्तैर्दुरात्मभिः । शूलीमारोपितः सद्यो नीत्वा किंचिद्वनांतरम्

ते दुष्ट आभीर कोणताही विचार न करता त्याला तत्क्षणी वनातील एका ठिकाणी नेऊन शूलीवर चढवून खिळले।

Verse 12

एवं प्राप्ता तदा शूली मुनिना तेन दारुणा । पूर्वकर्मविपाकेन दोषहीनेन धीमता

अशा रीतीने त्या वेळी पूर्वकर्माच्या विपाकामुळे, दोषरहित व बुद्धिमान त्या दारुण मुनीमुळे शूली (शिव) यांची प्राप्ती झाली।