Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51
Devanagari script
उत्पादितस्तु पुत्रोऽयमौत्सुक्याद्ब्राह्मणेन तु । अटाख्यो भूपतिस्तस्माल्लोके ख्यातो भविष्यति
Transliteration
utpāditastu putro'yamautsukyādbrāhmaṇena tu | aṭākhyo bhūpatistasmālloke khyāto bhaviṣyati
Translation
हा पुत्र ब्राह्मणाच्या उत्कंठेमुळे उत्पन्न झाला आहे; म्हणून तो राजा ‘अट’ या नावाने जगात प्रसिद्ध होईल.
Word by Word
उत्पादितःproduced/begotten
उत्पादितः:
Karta (Predicate qualifier/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउत्-√पद्/√पाद् (धातु) → उत्पादित (णिच् + क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; causative sense ‘caused to be produced’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (adversative/emphatic: ‘but/indeed’)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
औत्सुक्यात्from eagerness
औत्सुक्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootऔत्सुक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन
ब्राह्मणेनby a brahmin
ब्राह्मणेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
अटाख्यःnamed ‘Aṭa’
अटाख्यः:
Karta (Qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअट (प्रातिपदिक/नाम) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नामधारय: ‘अट इति आख्यः’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूपति-विशेषण
भूपतिःking
भूपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘भूमेः पति’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
ख्यातःfamous
ख्यातः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) विशेषण, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √भू (to be/become)
Speaker
Narrator (contextual)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: vipraḥ (immediate), brāhmaṇāḥ (kathā-śrotāraḥ)
Visual Art Cues
Scene: Ākāśa-vāṇī putrasya utpattiṃ nāmaṃ ca ghoṣayati; vipraḥ pathi sthitaḥ, upari vāṇī; dūre rāja-bhāva-sūcanā (dhvaja/siṃha-cihna).
Characters & Entities
B
brāhmaṇaK
King Aṭa (Aṭākhya bhūpati)FAQs
Purāṇas portray desire directed toward dharma as a force that shapes destiny, names, and public remembrance.
The verse is part of Aṭeśvara’s origin-māhātmya within Hāṭakeśvara-kṣetra.
None; it explains the cause of the king’s name and fame.