Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

ततस्ताः सर्वशो दारा ब्राह्मणानतिसुन्दरान् । ऋतुस्नाताः समाजग्मुर्नृपपत्न्यः सुहर्षिताः

Transliteration

tatastāḥ sarvaśo dārā brāhmaṇānatisundarān | ṛtusnātāḥ samājagmurnṛpapatnyaḥ suharṣitāḥ

Translation

त्यानंतर सर्व प्रकारे अलंकृत झालेल्या, ऋतुस्नान केलेल्या, अत्यंत आनंदित अशा राजपत्नी अतिसुंदर ब्राह्मणांकडे गेल्या.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (then/from there)

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वशः: altogether; in every way
• सर्वशः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशः (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way/altogether)

• दाराः: wives
• दाराः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine; pluralia tantum), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अर्थतः स्त्रीवाचक (wives)

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अतिसुन्दरान्: very handsome
• अतिसुन्दरान्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (अतिशयेन सुन्दराः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ब्राह्मणान्)

• ऋतुस्नाताः: bathed at the proper season (ritually pure)
• ऋतुस्नाताः: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक) + स्नात (स्ना-धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (ऋतौ स्नाताः), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ताः)

• समाजग्मुः: they came together; they arrived
• समाजग्मुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• नृपपत्न्यः: the king’s wives
• नृपपत्न्यः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नृपस्य पत्न्यः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुहर्षिताः: greatly delighted
• सुहर्षिताः: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + हर्षित (हृष्-धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ताः/नृपपत्न्यः)

Speaker

Deductive: Purāṇic narrator in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Putrada Tīrtha (contextual)

Type: kund/ghat (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A procession of royal women, richly dressed, hair adorned with flowers, carrying offerings, moving with joy toward a group of serene brāhmaṇas seated near a sacred waterbody, suggesting a fertility-rite consultation/blessing.

Characters & Entities

• nṛpapatnī (queens)
• brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives link blessings to disciplined observance of purity and respectful approach to brāhmaṇas and sacred rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The preparation leads toward bathing at the Suputradā/Putradā tīrtha created by Vasiṣṭha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ṛtu-snānā (purificatory bath after menstruation) is noted as part of ritual readiness.