Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
विवेश वदनं तस्य वल्मीकं पन्नगो यथा । अथ तैर्मार्गगणैर्विद्धः स वक्त्रांतान्नदंस्ततः
Transliteration
viveśa vadanaṃ tasya valmīkaṃ pannago yathā | atha tairmārgagaṇairviddhaḥ sa vaktrāṃtānnadaṃstataḥ
Translation
तो बाण त्याच्या तोंडात असा शिरला, जसा साप वारुळात शिरतो; मग मार्गेच्या गणांनी विद्ध झाल्यावर तो तोंडाच्या कोपऱ्यातून आर्त नाद करू लागला।
Word by Word
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वदनम्mouth
वदनम्:
Karma (Goal/object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वल्मीकम्an anthill
वल्मीकम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पन्नगःa serpent
पन्नगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक-अव्यय (sequence particle)
तैःby those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मार्गगणैःby the groups (stationed) on the path / by the path-troops
मार्गगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमार्ग + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मार्गस्य गणाः)
विद्धःpierced, struck
विद्धः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject qualifier/कर्तृसमनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootव्यध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वक्त्रान्तात्from the mouth-end
वक्त्रान्तात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवक्त्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वक्त्रस्य अन्तः)
नदन्roaring, crying out
नदन्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Concomitant action/कर्तृसमनाधिकरण)
TypeVerb
Rootनद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तर/ततः-देशकालवाचक-अव्यय (adverb: then/from there)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; speaker not explicit in verse)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The arrow penetrates the demon’s mouth; the imagery echoes a serpent slipping into an anthill; Mārgā’s gaṇas swarm and strike, and the demon cries out from the mouth-corner.
Characters & Entities
D
Devī (as Mārgā)M
MārgagaṇaS
Serpent (pannaga)A
Anthill (valmīka)FAQs
Purāṇic imagery dramatizes the consequences of adharma: the aggressor is struck and forced into helpless outcry.
Not specified in this verse.
None.