Adhyaya 119

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

ऋषी म्हणाले—हे सूतनंदना! तू सांगितलेस की देवीच कात्यायनी असून ती महिषासुरसंहारिणी झाली. ते कसे घडले ते आम्हांस सांग. महिषरूप धारण करणारा तो श्रेष्ठ दानव कोण होता? आणि देवीने त्याचा वध कोणत्या कारणाने केला? हे सर्व विस्ताराने सांग।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

सूत म्हणाला—येथे मी तुम्हांस देवीचे परम उत्तम माहात्म्य सांगीन; ज्याचे केवळ श्रवण केले तरी मर्त्यांचे शत्रू नष्ट होतात।

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

पूर्वी हिरण्याक्षाचा पुत्र ‘महिष’ नावाचा दानव होता; त्याने महिषरूप धारण करून त्रैलोक्य भोगले व पीडिले।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

ऋषी म्हणाले—हे सूतनंदना! तो महिषस्वरूपाने का जन्मला? की कोणत्यातरी शापदोषामुळे असे झाले? आम्हांस सांग।

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

सूत म्हणाले—तो अत्यंत देखणा जन्मला; त्याचे मुख शतदल कमळासारखे होते. तो दीर्घबाहू, पृथुग्रीव व सर्व शुभलक्षणांनी युक्त होता. ‘चित्रसम’ असे त्याचे नाव सांगितले गेले; तो तेज व वीर्याने संपन्न होता.

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

बाल्यापासून तो बहुतेक वेळा म्हशींना जागवणे व हाकणे यातच रत असे; घोडे इत्यादी सर्व वाहने त्याने पूर्णपणे त्यागली होती.

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

एकदा दनूचा तो पुत्र म्हशीवर आरूढ होऊन निघाला; जाह्नवीच्या तीरावर पोहोचून तेथील जलपक्ष्यांचा संहार करू लागला.

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

पक्ष्यांमध्ये आसक्त झाल्याने त्या मुनीश्वराचे चित्त जणू शून्य झाले; वेगाने धावणाऱ्या म्हशीच्या खुरांनी तुडवला जाणारा तो द्विज त्याला दिसला नाही.

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

मग रक्ताने माखलेले अंग असलेल्या त्या मुनींनी समोर उभ्या दानवाला पाहिले; आणि प्रणाम न केल्याचे पाहून क्रोधाने भरून गेले. नंतर हातात जल घेऊन रागाने म्हणाले—“अरे पापी! तुझ्या म्हशीच्या खुरांनी माझे शरीर तुडवले गेले आहे…”

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

तू माझी समाधी भंग केलीस; म्हणून तू महिष (म्हैस) हो. हे दुर्बुद्धे, जोवर तू जिवंत राहशील, तोवर तुला सम्यक् ज्ञानाची स्पष्ट जाणीव लाभलेली राहील.

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

तेव्हा तो महान् महिष झाला—कृष्णवर्ण देहधारी, अतिशय दीर्घ शिंगांचा; जणू दुसराच अंजनाद्री पर्वत.

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

मग तो विनयाने त्या मुनींना प्रसन्न करू लागला—“हे विप्र, माझ्या शापाला कृपया मृदु करा; बालभावामुळे मी न समजता असे केले.”

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

तेव्हा मुनी म्हणाले—“माझे वचन व्यर्थ ठरणार नाही. म्हणून जोवर प्राण आहेत, तोवर ही अवस्था अशीच राहील.”

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

अशा रीतीने तो अतिदुष्ट महिषरूपाने निंदित होऊन तिथेच राहिला. त्याला सोडून मुनीश्वर गंगातीरावरून अन्यत्र गेले; आणि तोही त्वरेने जाऊन शुक्राला बोलला.

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

मी काही कारणाने दुर्वासांच्या शापाने बाधित होऊन महिष-योनीत आलो आहे; म्हणून आपणच माझी गति व शरण व्हा.

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

हे विप्रेंद्र! आपल्या कृपेने असा उपाय ठरवा की मला पूर्वीचा देह पुन्हा मिळावा आणि हे तिर्यकत्व नष्ट व्हावे.

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

शुक्र म्हणाले—तो शाप कोणत्याही प्रकारे बदलता येत नाही; म्हणून कोणालाही परित्याग न करता एकमेव देव महेश्वराचीच शरण जा.

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

म्हणून त्वरेने जाऊन सर्वसिद्धिप्रद हाटकेश्वर क्षेत्रात त्या अनुत्तम लिंगाची आराधना कर.

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

हे दानवसत्तम! तेथे सिद्धी लवकर प्राप्त होते—पापयुग आले तरी; मग प्रथम युगात तर किती अधिक!

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

शुक्रांनी असे सांगितल्यावर तो दानव त्वरित निघून गेला. हाटकेश्वराच्या पवित्र क्षेत्रात जाऊन त्यानंतर त्याने तपश्चर्या केली.

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

अशा प्रकारे तपात स्थित त्या महात्म्याचा, कठोर तपश्चर्येत निरंतर राहता राहता फार मोठा काळ निघून गेला.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

मग प्रसन्न झालेला महादेव त्याच्या दृष्टीस पडेल असा येऊन म्हणाला—“मी पूर्ण संतुष्ट आहे; हे दानवा, वर माग.”

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

महिष म्हणाला—“दुर्वासांच्या शापामुळे मला महिषत्व प्राप्त झाले आहे. म्हणून तुमच्या कृपेने माझे हे तिर्यक्त्व नष्ट होवो.”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

श्रीभगवान म्हणाले—“त्याचे वचन कोणत्याही प्रकारे बदलता येत नाही. म्हणून तुझ्यासाठी मी एक सुखकर उपाय करतो—तो ऐक.”

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

मानवांचे, देवांचे तसेच असुरांचे जे जे भोग आहेत—ते सर्व येथे तुझ्या देहात येऊन आश्रय घेतील व एकवटतील।

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

महिष म्हणाला—जर असेच असेल, हे देवदेवेश, आणि मला भोगप्राप्ती होणार असेल, तर हे प्रभो, माझे हे शरीर अवध्यच राहो—अजिंक्य।

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

दहा प्रकारच्या देवयोनींमध्ये, आणि विशेषतः मनुष्यांमध्ये; तसेच तिर्यक् (पशु) मध्ये, नागांमध्ये व पक्ष्यांमध्येही—हे सुरसत्तम—

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

श्रीभगवान म्हणाले—हे दानवा, पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर कोणताही देहधारी पूर्णतः अवध्य नाही. म्हणून तो एक वर सोडून उरलेले वर माग, हे दैत्यप।

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

मग तो बराच वेळ विचार करून वृषभध्वज (शिव) यांना म्हणाला—एका स्त्रीला वगळता, इतर कोणाकडूनही माझा वध होऊ नये।

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

तसेच माझ्या या तीर्थात जो कोणी मनुष्य श्रद्धेने व अव्यग्रचित्ताने स्नान करतो, तो त्यानंतर तुझे (प्रभो) दर्शन घेतो।

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

हे शंकर! तुझ्या प्रसादाने त्याला सर्व कामनांची पूर्ण सिद्धी मिळते; सर्व उपद्रव नष्ट होतात आणि त्याचे तेज वाढते।

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

भोगासाठी देव व असुरही मर्त्यदेहाची इच्छा करतात; म्हणून तूही ते सर्व भोग प्राप्त करशील; म्हणून तुझे हे कलेवर—

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

त्याच क्षणापासून भूत-प्रेत-पिशाचादींमुळे होणारे दोष नष्ट होतात; तसेच ज्वर इत्यादी रोगही विनाश पावतात।

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

असे बोलून देवेश नंतर अदृश्य झाले; आणि महिषही त्यानंतर आपल्या स्थानी परत गेला।

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

तो जाऊन सर्व दानवांना बोलावून घेतला; मग सभेमध्ये उभा राहून, अमर्ष व क्रोधाने भरून बोलू लागला।

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

माझे पिता, पितृव्य आणि माझे इतर पूर्वज—ते दानव वासुदेव अग्रभागी असलेल्या देवांनी मारले।

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

म्हणून महायुद्धात मी त्या देवांचाही नाश करीन; आणि त्यानंतर त्रैलोक्याचे राज्य मीच हस्तगत करीन।

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

मग ते दानव म्हणाले—“हे योग्य आहे, खरोखरच अनुत्तम। स्वर्गात शक्र जे राज्य करतो, ते खरे तर आमचेच आहे।”

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

“म्हणून आजच त्वरेने जाऊन रणाच्या शिखरावर इंद्राचा वध करू; मग दिव्य भोग भोगत आम्ही स्वर्गात सुखाने राहू।”

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

अशा रीतीने ते सर्व दानव मंत्रविनिश्चय करून, भृत्य, सेना व वाहने यांसह मेरुशिखराकडे निघाले।

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

तेव्हा शक्रादि देवांनी शस्त्रास्त्रांनी सज्ज होऊन अकस्मात आलेले ते दानवबल पाहिले; युद्धार्थ ते तत्क्षणी आपल्या नगरद्वारी बाहेर पडले।

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

आदित्य, वसु, रुद्र, वैद्यश्रेष्ठ असे दोन्ही नासत्य, विश्वेदेव, साध्य, सिद्ध आणि जे विद्याधर होते तेही (युद्धासाठी) एकत्र झाले।

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

त्यानंतर देव व दानव यांच्यात युद्ध झाले; परस्परांवर प्रहार करणाऱ्यांचे निवर्तन म्हणजे मृत्यूलाच शेवट मानूनच होई।

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

अशा प्रकारे दिव्यात तीन वर्षे युद्ध चालू राहिले; तेथे अतिविपुल प्रवाह रक्तनद्यांसारखे वाहू लागले।

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

दुसऱ्या दिवशी त्यांनी शक्राला ऐरावतावर आरूढ पाहिले—श्वेत राजछत्राने त्याचे मस्तक छायांकित होते—आणि दिव्य शस्त्रधारी देवांनी तो वेढलेला होता।

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

तेव्हा क्रोधाने व्यापलेला दानवाधिप महिषासुर महान वेग धारण करून त्याच्याच समोर धावून गेला।

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

मग त्याने आपल्या अतिशय तीक्ष्ण दोन शिंगांनी ऐरावत गजाच्या हृदयात भेद केला; आणि ऐरावताने अत्यंत भयानक गर्जना केली।

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

तेव्हा तो तोंड फिरवून, केवळ पलायनास तत्पर होऊन, वेगाने त्या नगरीकडे धावला जिथे अमरावती आहे।

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

अंकुशाच्या वारंवार प्रहारांनी त्याचे कपोलप्रदेश फार जखमी झाले; आणि महामात्रांनी रोखले तरी तो कशाही प्रकारे थांबू शकला नाही।

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

तेव्हा सहस्राक्ष (इंद्र) गर्वाने फुगलेल्या महिषासुराला पाहून, आणि हिणकस आरोळ्या, टाळ्या व इतर कोलाहलाने गर्जणाऱ्या दैत्यांना पाहून, म्हणाला।

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

हे दैत्य! देवांचा अधिपती नष्ट झाला असे समजू नकोस। हा नाग (ऐरावत) रण सोडून, माझ्या बळामुळे विवश होऊन दूर नेला जात आहे।

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

म्हणून तू क्षणभर थांब, तोवर मी माझ्या श्रेष्ठ रथावर आरूढ होतो। तीक्ष्ण बाणांनी तुला घायाळ करून तुझा दर्प नष्ट करीन।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

याच वेळी शक्राचा सारथी मातली तेथे आला; वाऱ्यासारख्या वेगाने धावणाऱ्या हजारो घोड्यांनी युक्त असा रथ तो घेऊन आला।

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

मग मातलीने चाबकाने फटकारताच ते घोडे प्रचंड वेगाने धावू लागले; जणू आकाशात उडी मारतील असे भासले।

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

तेव्हा पाकशासन इंद्राने त्वरेने धनुष्य चढवून, विषारी सर्पासारख्या आकाराच्या बाणांनी दानवाला सर्व बाजूंनी झाकून टाकले।

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

मग तो पुन्हा वेग धरून, क्रोधमूर्छित होऊन, जिथे त्रिदशाधिप इंद्र उभा होता तिकडे प्रचंड वेगाने धावला।

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

तेव्हा वेगाच्या जोरावर तो संतप्त झाला आणि शिंगांनी त्याच्या उत्तम घोड्यांना फाडू लागला; वारंवार त्यांना आपटून उडवीत राहिला।

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

तेव्हा ते घोडे भयभीत झाले; वक्षस्थळी जखमी आणि रक्ताने माखलेले सर्वांग घेऊन, ऐरावताच्या मार्गानेही पळून गेले।

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

मग शक्राचा रथ विमुख झालेला पाहून, देवश्रेष्ठ सर्वजण भयभीत होऊन, त्याच मार्गाचा आश्रय घेत धावून गेले।

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

तेव्हा रणांगणात देव पराभूत झालेले पाहून सर्व दानव मेघांसारखे गर्जत शस्त्रांची वर्षा करू लागले।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

याच दरम्यान अंधाराने आच्छादलेली रात्रि आली; तेथे कोणाच्याही दृष्टीच्या कक्षेत काहीच येईना।

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

मग सर्व दानवांनी सर्व बाजूंनी युद्ध थांबवून मेरूच्या शिखराचा आश्रय घेतला आणि रम्य छावणी उभारू लागले।

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

विजयाने युक्त होऊन आणि परम तृप्ती प्राप्त करून ते परस्परांत युद्धाच्या कथा करू लागले—तो संग्राम कसा घडला तसा।

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

देवही उत्साह हरपून, प्रहारांनी जखमी-विखमी झाले; बृहस्पतीला अग्रस्थानी ठेवून ते एकत्र येऊन मंत्रणा करू लागले।

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

सध्या दानवांनी आमचे सैन्य परत फिरविले आहे; ते उद्ध्वस्त, अत्यंत निरुत्साही व युद्धकर्मास अक्षम झाले आहे।

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

असा निश्चय करून, इंद्रासह सर्व देव ब्रह्मलोकास गेले; शक्रपुरी (अमरावती) रिकामी करून गेले।

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

मग सकाळी उठून ते दानव आनंदित झाले; शक्रपुरी रिकामी पाहून त्यांनी तत्काळ तिच्यात प्रवेश केला।

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

मग शक्राच्या सिंहासनावर दैत्य महिषाला बसवून, समाधानयुक्त होऊन त्यांनी प्रणाम केला आणि मोठा महोत्सव केला।

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

त्यांनी त्रिदिवातील सर्व देवांचे यज्ञभाग हिरावून घेतले; तसेच सर्व देवस्थानांत देवतांना प्रिय व अधिकाराचे अंशही बळकावले।

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

त्रिशूलधारी देव शंकराच्या भक्तीने त्याने महालिंगाची स्थापना केली; आणि मग कैलासशिखरासारखा भव्य प्रासाद-मंदिर उभारला।