Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91
Devanagari script
सूत उवाच । एवं प्रलपतस्तस्य भूपतेः करुणं बहु । आयाता मंत्रिणस्तस्य श्रुत्वा भूपं तथाविधम्
Transliteration
sūta uvāca | evaṃ pralapatastasya bhūpateḥ karuṇaṃ bahu | āyātā maṃtriṇastasya śrutvā bhūpaṃ tathāvidham
Translation
सूत म्हणाले—“अशा रीतीने तो राजा अत्यंत करुणपणे पुष्कळ विलाप करीत असता, त्याची ती अवस्था ऐकून त्याचे मंत्री तेथे येऊन पोहोचले।”
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
प्रलपतःof him who was lamenting
प्रलपतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootप्र+लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन — ‘of (him) lamenting’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
भूपतेःof the king
भूपतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
करुणम्piteous
करुणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकरुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘बहु’ इत्यनेन सह ‘करुणं (वचनम्/प्रलापम्)’
बहुmuch
बहु:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक
आयाताःcame
आयाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ+या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
भूपम्the king
भूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तथा-विधम्in such a state
तथा-विधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतथा (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘of such a kind’); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘भूपम्’ इत्यस्य विशेषण
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: A palace corridor fills with ministers rushing in; they see the king in grief, some with folded hands, others exchanging worried glances, preparing to advise.
Characters & Entities
S
SūtaA
Anarta-adhipati (king)M
Ministers (mantriṇaḥ)FAQs
Sorrow is met with counsel and community; dharma is sustained through guidance when the mind is shaken.
The surrounding discourse belongs to Śrīhāṭakeśvara-kṣetra māhātmya, though this verse is narrative connective tissue.
None.