Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

ताः कृतांजलिना प्राह वल्गुवाक्यं मनोहरम् । मयायं भूषणस्तोम उद्दिश्य गरुडध्वजम् । कल्पितोऽद्य दिने स्नात्वा समुपोष्य दिने हरेः

tāḥ kṛtāṃjalinā prāha valguvākyaṃ manoharam | mayāyaṃ bhūṣaṇastoma uddiśya garuḍadhvajam | kalpito'dya dine snātvā samupoṣya dine hareḥ

हात जोडून तिने मधुर व मनोहर वचन सांगितले—“गरुडध्वज हरि यांना अर्पण करण्यासाठी हा भूषणसमूह मी तयार केला आहे. आज स्नान करून हरिच्या पवित्र दिवशी उपवास करून…”

tāḥto them
tāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
kṛta-añjalināwith folded hands
kṛta-añjalinā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ) + añjali (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कृतः अञ्जलिः यस्य/कृताञ्जलिः); तृतीया-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसक-प्रयोगानुसार ‘कृताञ्जलिना’ = with folded hands
prāhasaid
prāha:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
valgu-vākyama sweet speech
valgu-vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvalgu (प्रातिपदिक) + vākya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वाक्यम्’ इति कर्म
manoharamcharming
manoharam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanohara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वल्गुवाक्यम्’ इति विशेषण
mayāby me
mayā:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन
ayamthis
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhūṣaṇa-stomaḥa collection of ornaments
bhūṣaṇa-stomaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūṣaṇa (प्रातिपदिक) + stoma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uddiśyahaving dedicated (to)
uddiśya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootud-√diś (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘उद्दिश्य’ = having intended/dedicated (towards)
garuḍa-dhvajamthe one whose banner is Garuḍa (Viṣṇu)
garuḍa-dhvajam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaruḍa (प्रातिपदिक) + dhvaja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विष्णोः विशेषण-नाम
kalpitaḥhas been prepared
kalpitaḥ:
Kriyā (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootkalpita (कृदन्त; √kḷp/कल्प्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भूषणस्तोमः’ इति कर्तृ/विषयस्य विधेय
adyatoday
adya:
Kālādhi karaṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
dineon the day
dine:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरण)
snātvāhaving bathed
snātvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√snā (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — having bathed
samupoṣyahaving fasted
samupoṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-upa-√vas (धातु; उपवासे)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘समुपोष्य’ = having fasted/observed a fast
dineon the day
dine:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
hareḥof Hari (Viṣṇu)
hareḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध)

Narrator (contextual; speaker not explicit in this snippet)

Type: kshetra

Scene: Damayantī, palms joined, addresses the tapasvinīs with gentle speech, presenting a prepared set of ornaments as an offering dedicated to Hari of the Garuḍa-banner, after bathing and fasting.

H
Hari
G
Garuḍadhvaja (Viṣṇu)

FAQs

Acts of devotion become potent when joined with humility (añjali), ritual purity (snāna), and self-restraint (upavāsa), and then dedicated to Hari.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context, but no single tīrtha-name is explicitly stated in this shloka.

Bathing (snāna) and fasting (upavāsa) on Hari’s sacred day, followed by dedicatory offering (saṅkalpa) of gifts.