Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

एष संस्पर्धतेऽस्माभिः सर्वैर्गुणविवर्जितः । त्वल्लिंगस्य प्रभावेन तस्मादेतत्समाचर

Transliteration

eṣa saṃspardhate'smābhiḥ sarvairguṇavivarjitaḥ | tvalliṃgasya prabhāvena tasmādetatsamācara

Translation

हा पुरुष गुणविहीन असूनही आम्हा सर्वांशी स्पर्धा करीत आहे; म्हणून तुझ्या लिंगाच्या प्रभावाने हा कलह-शमनाचा उपाय कर।

Word by Word

• एषः: this (person)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — demonstrative pronoun

• संस्पर्धते: competes, contends
• संस्पर्धते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√स्पर्ध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः सम्-

• अस्माभिः: with us
• अस्माभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural

• सर्वैः: all (of us)
• सर्वैः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural; विशेषणम् of अस्माभिः (collective sense)

• गुण-विवर्जितः: devoid of virtues
• गुण-विवर्जितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्तः (क्त/PPP) विवर्जित = √वर्ज् + वि- + क्त; समासः तृतीया/पञ्चमी-तत्पुरुषार्थे (गुणैः/गुणेभ्यः विवर्जितः)

• त्वत्-लिङ्गस्य: of your liṅga/emblem
• त्वत्-लिङ्गस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् लिङ्गम्)

• प्रभावेन: by the power
• प्रभावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — instrumental singular

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (हेतौ/therefore) — indeclinable particle used as causal/conclusive connector

• एतत्: this
• एतत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object pronoun

• समाचर: do/perform (it)
• समाचर: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक/imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गाः सम्-आ-

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rival claimants point toward an unworthy competitor; a radiant liṅga stands central, suggesting a remedy through its spiritual authority rather than force.

Characters & Entities

• Śiva
• Śiva-liṅga
• A rival claimant (unnamed here; context later: Citraśarmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma frames disputes as best settled through divine-centered remedies—humility, sacred presence, and restoration of harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same local kṣetra is presented as a place where Śiva-liṅga’s power resolves contention and restores peace.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied act connected with the liṅga’s prabhāva—ensuring its presence/authority as the spiritual remedy.