Adhyaya 102

Verse 1

सूत उवाच । संप्रस्थितस्य रामस्य स्वकीयं सदनं प्रति । यदाश्चर्यमभून्मार्गे श्रूयतां द्विजसत्तमाः

सूत म्हणाले—स्वतःच्या धामाकडे निघालेल्या श्रीरामाच्या मार्गात जे अद्भुत घडले, ते ऐका, हे द्विजश्रेष्ठांनो।

Verse 2

नभोमार्गेण गच्छत्तद्विमानं पुष्पकं द्विजाः । अकस्मादेव सञ्जातं निश्चलं चित्रकृन्नृणाम्

हे द्विजांनो, नभोमार्गाने चाललेले पुष्पक विमान अचानकच स्थिर झाले; ते दृश्य लोकांस अत्यंत आश्चर्यकारक वाटले।

Verse 3

अथ तन्निश्चलं दृष्ट्वा पुष्पकं गगनांगणे । रामो वायुसुतस्येदं वचनं प्राह विस्मयात्

मग गगनांगणात निश्चल झालेले पुष्पक पाहून श्रीराम विस्मित झाले आणि वायुपुत्र (हनुमान) यास हे वचन बोलले।

Verse 4

त्वं गत्वा मारुते शीघ्रं भूमिं जानीहि कारणम् । किमेतत्पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्

हे मारुती, तू त्वरेने जाऊन भूमीवर कारण जाणून ये—हे पुष्पक विमान आकाशात का निश्चल झाले आहे?

Verse 5

कदाचिद्धार्यते नास्य गतिः कुत्रापि केनचित् । ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य पुष्पकस्य महात्मनः

ब्रह्मदृष्टीतून उत्पन्न त्या महात्मा पुष्पकाची गती कधीही, कुठेही, कोणाकडूनही रोखली जात नाही।

Verse 6

बाढमित्येव स प्रोच्य हनूमान्धरणीतलम् । गत्वा शीघ्रं पुनः प्राह प्रणिपत्य रघूत्तमम्

“बाढम्” असे म्हणून हनुमान वेगाने धरणीतलावर गेला; मग परत येऊन रघूत्तमाला प्रणाम करून पुन्हा बोलला।

Verse 7

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वर संज्ञितम् । यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः

याच्या खाली ‘हाटकेश्वर’ नावाचे शुभ क्षेत्र आहे, जिथे साक्षात् जगत्कर्ता ब्रह्मा स्वतः विराजमान आहेत।

Verse 8

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ । तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः

तेथे आदित्य, वसु, रुद्र तसेच देववैद्य अश्विनीकुमार—हे सर्व आणि इतर सिद्ध व किन्नरही निवास करतात।

Verse 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

या कारणामुळे पुष्पक यापुढे जात नाही; त्या क्षेत्रावर ते स्थिर होते—हे सत्य मी सांगितले आहे।

Verse 11

सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं राक्षसैश्च पृथग्विधैः । अवतीर्य ततो हृष्टस्तस्मिन्क्षेत्रे समन्ततः

मग तो तो सर्व वानरांसह आणि नानाविध राक्षसांसह तेथे उतरून, त्या पुण्यक्षेत्रात सर्वत्र आनंदित झाला।

Verse 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

त्याने ते तीर्थ आणि तेथील पुण्यदेवायतने पाहिली। मग पितामह (ब्रह्मा) यांनी निर्मिलेली अशी चामुण्डा देवीचे दर्शन घेतले; आणि कामप्रद कुण्डात स्नान करून तीर्थशुद्धीचे विधान केले।

Verse 13

ततो विलोकयामास पित्रा तस्य विनिर्मितम् । रामः स्वमिव देवेशं दृष्ट्वा देवं चतुर्भुजम्

त्यानंतर रामाने तेथे आपल्या पित्याने प्रतिष्ठित केलेल्या चतुर्भुज देवेशाचे दर्शन घेतले। त्या दिव्य स्वरूपास पाहून त्याने त्याला आपला इष्टदेव मानून नमस्कार व पूजन केले।

Verse 14

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

राजवापीत स्नान करून तो शुद्ध झाला आणि आपल्या पितरांचे तर्पण केले। नंतर त्या अत्यंत पुण्यदायक क्षेत्रात त्याने मनन केले।

Verse 15

लिंगं संस्थापयाम्येव यद्वत्तातेन केशवः । तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणो दिवमाश्रितः

“मी निश्चयच एक लिंग स्थापीन, जसे माझ्या पित्याने केशवाची स्थापना केली होती. आणि माझा प्रिय भाऊ लक्ष्मण आता स्वर्गलोकास गेला आहे.”

Verse 16

यस्तस्य नामनिर्दिष्टं लिंगं संस्थापयाम्यहम् । तं चापि मूर्तिमंतं च सीतया सहितं शुभम् । क्षेत्रे मेध्यतमे चात्र तथात्मानं दृषन्मयम्

त्याच्या नावाने निर्देशित असे ते लिंग मी प्रतिष्ठापित करीन। आणि येथे या परम पावन क्षेत्रात सीतेसह शुभ साकार मूर्ती तसेच माझीही शिलामयी प्रतिमा स्थापीन।

Verse 17

एवं स निश्चयं कृत्वा प्रासादानां च पंचकम् । स्थापयामास सद्भक्त्या रामः शस्त्रभृतां वरः

असा निश्चय करून, शस्त्रधाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ रामाने सद्भक्तीने पाच प्रासाद (मंदिरे) स्थापिली।

Verse 18

ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाश्च विशेषतः । लिंगानि स्थापयामासुः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

त्यानंतर सर्व वानरांनी—आणि विशेषतः राक्षसांनी—आपापली लिंगे वेगवेगळी स्थापिली।

Verse 19

तत्रैव सुचिरं कालं स्थितास्ते श्रद्धयाऽन्विताः । ततो जग्मुरयोध्यायां विमानवरमाश्रिताः

ते तेथेच दीर्घकाळ श्रद्धायुक्त होऊन राहिले; नंतर श्रेष्ठ विमानात आरूढ होऊन अयोध्येला गेले।

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा रामेश्वरो महान् । लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तस्तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

हे सर्व तुम्हाला सांगितले—की त्या सुशोभित तीर्थात लक्ष्मणेश्वरासह महान रामेश्वर कसा विराजमान आहे।

Verse 21

यस्तौ प्रातः समुत्थाय सदा पश्यति मानवः । स कृत्स्नं फलमाप्नोति श्रुते रामायणेऽत्र यत्

जो मनुष्य पहाटे उठून नेहमी त्या दोन्ही देवांचे दर्शन करतो, तो येथे श्रुत रामायणातून सांगितलेले संपूर्ण फळ प्राप्त करतो.

Verse 22

अथाष्टम्यां चतुर्दश्यां यो रामचरितं पठेत् । तदग्रे वाजिमेधस्य स कृत्स्नं लभते फलम्

जो अष्टमी व चतुर्दशीला रामचरिताचे पठण करतो, तो अश्वमेध यज्ञाचे जे संपूर्ण फळ आहे ते पूर्णपणे प्राप्त करतो.

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमवितः । पुष्पकं प्रेरयामास तत्क्षेत्रं प्रति राघवः

सूत म्हणाला—ते वचन ऐकून कुतूहलाने भरलेला राघवाने पुष्पक विमान त्या पवित्र क्षेत्राकडे तत्क्षणी चालविले.