Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

श्रीराम उवाच । मया तेऽक्षयमादिष्टं राज्यं राक्षससत्तम । तस्मान्नार्हसि मां कर्तुं मिथ्याचारं कथंचन

Transliteration

śrīrāma uvāca | mayā te'kṣayamādiṣṭaṃ rājyaṃ rākṣasasattama | tasmānnārhasi māṃ kartuṃ mithyācāraṃ kathaṃcana

Translation

श्रीराम म्हणाले—हे राक्षसश्रेष्ठा, मी तुला अक्षय राज्य नेमून दिले आहे; म्हणून कोणत्याही प्रकारे मला मिथ्याचार करणारा ठरवू नकोस।

Word by Word

• श्रीरामः: Śrī Rāma
• श्रीरामः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-राम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (श्रीः + रामः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मया: by me
• मया: Karta/Agent (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• आदिष्टम्: assigned/ordained
• आदिष्टम्: Kriya-bhava (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘commanded/assigned’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (राज्यम् इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• राक्षस-सत्तम: O best of rākṣasas
• राक्षस-सत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसानां सत्तमः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Reason (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तस्मात्-प्रयोगः) = ‘therefore’

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• कर्तुम्: to make
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + तुमुन् (कृत्)
• Form: तुमुनन्त (infinitive) ‘to make/do’

• मिथ्या-आचारम्: false conduct
• मिथ्या-आचारम्: Karman (Object complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मिथ्या (अव्यय/प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (मिथ्यः आचारः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कथंचन: in any way
• कथंचन: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb) ‘in any way/at all’

Speaker

Śrī Rāma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Laṅkā-smṛti / Setu-bandha narrative tīrtha-zone

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śrī Rāma speaks firmly yet compassionately to Vibhīṣaṇa, reminding him of the granted imperishable kingship and insisting that he must not cause Rāma to appear false; the court/camp setting suggests transition from war to righteous governance.

Characters & Entities

• Śrī Rāma
• Vibhīṣaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma rests on truth and integrity; even in granting boons, a righteous king safeguards satya and avoids any appearance of false conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage belongs to Setubandha–Rāmeśvara Tīrthamāhātmya, connected with the sacred bridge-route and Rāmeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse; it emphasizes ethical restraint and dharmic speech/action.