Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73
Devanagari script
तदा बलिरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः । इंद्रोपि त्वरया युक्तो बभाषे सूनृतं वचः
Transliteration
tadā baliruvācedaṃ prastāvasadṛśaṃ vacaḥ | iṃdropi tvarayā yukto babhāṣe sūnṛtaṃ vacaḥ
Translation
तेव्हा बलिने प्रसंगास अनुरूप असे वचन बोलले; आणि इंद्रानेही घाईने प्रेरित होऊन सत्य व मधुर वाणीने उत्तर दिले।
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
बलिःBali
बलिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (Object; ‘this’)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
प्रस्तावसदृशम्appropriate to the occasion
प्रस्तावसदृशम्:
Karma (Object; qualifier of vacaḥ)
TypeAdjective
Rootप्रस्ताव (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रस्तावस्य सदृशम्) विशेषण (वचः)
वचःwords/speech
वचः:
Karma (Object of uvāca)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
त्वरयाwith haste
त्वरया:
Karaṇa (Instrumental; with haste)
TypeNoun
Rootत्वरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन
युक्तःendowed/connected
युक्तः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of Indra)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (इन्द्रः)
बभाषेspoke
बभाषे:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सूनृतम्truthful, kind
सूनृतम्:
Karma (Object; qualifier)
TypeAdjective
Rootसूनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वचः)
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object of babhāṣe)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, contextual)
Visual Art Cues
Scene: Bali speaks with composed authority; Indra responds quickly yet courteously; Mandara listens, towering behind them; devas and asuras form two camps with a shared focal point.
Characters & Entities
B
BaliI
IndraFAQs
Right speech is both truthful and timely; dharma includes courteous words even amid urgency.
Indirectly the Kedāra Khaṇḍa sacred setting; this verse emphasizes conduct rather than a specific tīrtha.
None.