Adhyaya 2

Verse 1

लोमश उवाच । एकदा तु तदा तेन यज्ञः प्रारंभितो महान् । तत्राहूतास्तदा सर्वे दीक्षितेन तपस्विना

लोमश म्हणाले—एकदा त्या वेळी त्याने एक महान यज्ञ आरंभ केला. तेथे दीक्षायुक्त त्या तपस्व्याने तेव्हा सर्वांना आमंत्रित केले.

Verse 2

ऋषयो विविधास्तत्र वशिष्ठाद्याः समागताः । अगस्त्यः कश्यपोऽत्रिश्च वामदेवस्तथा भृगुः

तेथे वसिष्ठादि नानाविध ऋषी एकत्र जमले—अगस्त्य, कश्यप, अत्रि, वामदेव तसेच भृगुही।

Verse 3

दधीचो भगवान्व्यासो भरद्वाजोऽथ गौतमः । एते चान्ये च बहवः समाजग्मुर्महर्षयः

दधीचि, भगवान व्यास, भरद्वाज आणि मग गौतम—हे तसेच इतर अनेक महर्षी तेथे एकत्र आले।

Verse 4

तथा सर्वे सुरगणा लोकपालस्तथाऽपरे विद्याधराश्च गंधर्वाः किंनराप्सरसां गणाः

तसेच सर्व देवगण आले, लोकपाल व इतरही—विद्याधर, गंधर्व, तसेच किंनर व अप्सरांचे गण।

Verse 5

सप्तलोकात्समानीतो ब्रह्मा लोकपितामहः । वैकुंठाच्च तथा विष्णुः समानीतो मरवं प्रति

सप्त लोकांतून लोकपितामह ब्रह्मा तेथे आणला गेला; तसेच वैकुंठातून विष्णूही मरवाकडे आणला गेला।

Verse 6

देवेन्द्रो हि समानीत इंद्राण्या सह सुप्रभः । तथा चंद्रो हि रोहिण्या वरुणः प्रिययया सह

देवेन्द्र इंद्र इंद्राणीसमवेत तेजस्वीपणे आणला गेला। तसेच चंद्र रोहिणीसह, आणि वरुण आपल्या प्रियेसह आला।

Verse 7

कुबेरः पुष्पकारूढो मृगाऽरूढोऽथ मारुतः । बस्ताऽरूढः पावकश्च प्रेताऽरूढोऽथ निरृति

कुबेर पुष्पक विमानावर आरूढ होऊन आला; मारुत (वायू) मृगावर आरूढ होऊन आला. पावक (अग्नी) बोकडावर बसून आला आणि निरृति प्रेतावर आरूढ होऊन आली.

Verse 8

एते सर्वे समायाता यज्ञवाटे द्विजन्मनः । ते सर्वे सत्कृतास्तेन दक्षेण च दुरात्मना

हे द्विजश्रेष्ठा! हे सर्व यज्ञवाटेत येऊन पोहोचले. त्या दुरात्मा दक्षानेही त्यांचा विधिपूर्वक सत्कार केला.

Verse 9

भवनानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च । त्वष्ट्रा कृतानि दिव्यानि कौशल्येन महात्मना

तेथे अतिशय मौल्यवान, विशाल व तेजस्वी अशी घरे—दिव्य प्रासाद—महात्मा त्वष्ट्याने अपार कौशल्याने निर्माण केली होती.

Verse 10

तेषु सर्वेषु धिष्ण्येषु यथाजोषं समास्थिताः

त्या सर्व पवित्र आसनांमध्ये व नेमून दिलेल्या स्थानांमध्ये ते यथोचित व सोयीप्रमाणे विराजमान झाले.

Verse 11

वर्त्तमाने महायज्ञे तीर्थे कनखले तथा । ऋत्विजश्च कृतास्तेन भृग्वाद्याश्च तपोधनाः

कनखल तीर्थी महायज्ञ सुरू असता, त्याने भृगु आदी तपोधन ऋषींना ऋत्विज (याजक) म्हणून नेमले.

Verse 12

दीक्षायुक्तस्तदा दक्षः कृतकौतुकमंगलः । भार्यया सहितो विप्रैः कृतस्वत्ययनो भृशम्

तेव्हा दीक्षायुक्त दक्षाने कौतुक-मंगलादी शुभ पूर्वकर्मे केली। पत्नीसमवेत तो ब्राह्मणांनी स्वस्त्ययन व कल्याण-रक्षणाच्या आशीर्वादांनी अत्यंत सन्मानित झाला।

Verse 13

रेजे महत्त्वेन तदा सुहृद्भिः परितः सदा । एतस्मिन्नंतरे तत्र दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्

तेव्हा तो महत्त्वाने तेजस्वी दिसत होता आणि सदैव सुहृदांनी वेढलेला होता। याच दरम्यान तेथे दधीचिने हे वचन उच्चारले।

Verse 14

दधीचिरुवाच । एते सुरेशा ऋषयो महत्तराः सलोकपालाश्च समागतास्तव । तथाऽपि यज्ञस्तु न शोभते भृशंपिनाकिना तेन महात्मना विना

दधीचि म्हणाले— हे दक्ष! देवेश, महर्षी आणि लोकपालही तुझ्यासाठी येथे जमले आहेत; तरीही त्या महात्मा पिनाकी (शिव) विना हा यज्ञ मुळीच शोभत नाही।

Verse 15

येनैव सर्वाण्यपि मंगलानि जातानि शंसंति महाविपश्चितः । सोऽसौ न दृष्टोऽत्र पुमान्पुराणो वृषध्वजो नीलकण्ठः कपर्दी

ज्याच्यामुळेच सर्व मंगल उत्पन्न होते—असे महाविद्वान ऋषी सांगतात—तो आदिपुरुष येथे दिसत नाही: वृषध्वज, नीलकंठ, कपर्दी शिव।

Verse 16

अमंगलान्येव च मंगलानि भवंति येनाधिकृतानि दक्ष । त्रियंबकेनाथ सुमंगलानि भवंति सद्योह्यपमंगलानि

हे दक्ष! ज्याच्या व्यवस्थेने अमंगलही मंगल होतात; आणि त्र्यंबकनाथाच्या प्रभावाने अपमंगलही तत्क्षणी परम सुमंगल बनतात।

Verse 17

तस्मात्त्वयैव कर्तव्यमाह्वानं परमेष्ठिना । त्वरितं चैव शक्रेण विष्णुना प्रभविष्णुना

म्हणून हे परमेष्ठिन्! तूच स्वतः आवाहन करावे; आणि शीघ्रच शक्रासह व पराक्रमी प्रभु विष्णूसह।

Verse 18

सर्वैरेव हि गंतव्यं यत्र देवो महेश्वरः

खरोखर जिथे देव महेश्वर आहेत तिथे सर्वांनीच जावे।

Verse 19

दाक्षायण्या समेतं तमानयध्वं त्वरान्विताः । तेन सर्वं पवित्रं स्याच्छंभुना योगिना भृशम्

दाक्षायणी (सती) सहित त्यांना त्वरेने येथे आणा; त्या योगी शंभूमुळे सर्व काही अत्यंत पवित्र होईल।

Verse 20

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या समग्रं सुकृतं भवेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन समानेयो वृषध्वजः

ज्यांच्या स्मरणाने व नामोच्चारानेच सर्व पुण्य पूर्ण होते—म्हणून सर्व प्रयत्नांनी वृषध्वज (शिव) यांना येथे आवाहन करावे।

Verse 21

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रहसन्नाह दुष्टधीः । मूलं विष्णुर्हि देवानां यत्र धर्मः सनातनः

ते वचन ऐकून दुष्टबुद्धी हसत म्हणाला—“देवतांचे मूळ तर विष्णूच आहेत, जिथे सनातन धर्म नांदतो।”

Verse 22

यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च कर्माणिविविधानि च । प्रतिष्ठितानि सर्वाणि सोऽसौ विष्णुरिहागतः

ज्यामध्ये वेद, यज्ञ आणि नानाविध कर्मे सर्व प्रतिष्ठित आहेत—तोच भगवान विष्णु येथे आलेला आहे।

Verse 23

सत्यलोकात्समायातो ब्रह्मा लोकपितामहः । वेदैश्चोपनिषद्भिश्च आगमैर्विविधैः सह

सत्यलोकातून लोकपितामह ब्रह्मा आले आहेत—वेद, उपनिषदे आणि विविध आगमांसह।

Verse 24

तथा सुरगणैः साकमागतः सुरराट् स्वयम् । तथा यूयं समायाता ऋषयो वीतकल्मषाः

तसेच देवगणांसह स्वयं देवराजही आले आहेत; तसेच तुम्हीही आला आहात—कल्मषरहित ऋषीजन।

Verse 25

येये यज्ञोचिताः शांतास्तेते सर्वे समागताः । वेदवेदार्थतत्त्वज्ञाः सर्वे यूयं दृढव्रताः

जे जे यज्ञास योग्य व शांत स्वभावाचे आहेत, ते सर्व येथे जमले आहेत. तुम्ही सर्व वेद व वेदार्थतत्त्व जाणणारे, दृढव्रती आहात।

Verse 26

अत्रैव च किमस्माकं रुद्रेणापि प्रयोजनम् । कन्या दत्ता मया विप्रा ब्रह्मणा नोदितेन हि

आणि येथेच आम्हाला रुद्राची काय गरज? हे विप्रहो, ब्रह्माच्या प्रेरणेने मी कन्यादान केले आहे।

Verse 27

अकुलीनो ह्यसौ विप्रा नष्टो नष्टप्रियः सदा । भूतप्रेतपिशाचानां पतिरेको दुरत्ययः

हे ब्राह्मणांनो! तो अकुलीन आहे, नष्ट-भ्रष्ट झाला आहे आणि सदैव नष्ट गोष्टींवर आसक्त असतो. तो एकटाच भूत-प्रेत-पिशाचांचा अधिपती आहे—जिंकणे कठीण.

Verse 28

आत्मसंभावितो मूढःस्तब्धो मौनी समत्सरः । कर्मण्यस्मिन्नयोग्योऽसौ नानीतो हि मयाऽधुना

तो आत्मगर्विष्ठ, मूढ, हट्टी, मौनी आणि मत्सरी आहे. या कर्मासाठी (यज्ञासाठी) तो अयोग्य आहे; म्हणून मी त्याला आत्ता येथे आणलेले नाही.

Verse 29

तस्मात्त्वया न वक्तव्यं पुनरेवं वचोद्विज । सर्वैर्भवद्भिः कर्तव्यो यज्ञो मे सफलो महान्

म्हणून, हे द्विजा! पुन्हा असे शब्द बोलू नकोस. तुम्हा सर्वांनी माझा हा महान यज्ञ करावाच; तो निश्चयच फलदायी होईल.

Verse 30

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्

त्याचे वचन ऐकून दधीचीने प्रत्युत्तर दिले.

Verse 31

दधीचिरुवाच । सर्वेषामृषिवर्याणां सुराणां भावितात्मनाम् । अनयोऽयं महाञ्जातो विना तेन महात्मना

दधीची म्हणाले—सर्व श्रेष्ठ ऋषी आणि भावशुद्ध देवांमध्ये हा मोठा अनर्थ उत्पन्न झाला आहे, त्या महात्म्याविना.

Verse 32

विनाशोऽपि महान्सद्योह्यत्रत्यानां भविष्यति । एवमुक्त्वा दधीचोऽसावेक एव विनिर्गतः

“खरोखरच येथे उपस्थितांवर त्वरित महान् विनाश येईल.” असे बोलून दधीचि मुनी एकटेच तेथून निघून गेले.

Verse 33

यज्ञवाटाच्च दक्षस्य त्वरितः स्वाश्रमं ययौ । मुनौ विनिर्गते दक्षः प्रहसन्निदमब्रवीत्

दक्षाच्या यज्ञवाटेतून तो त्वरेने आपल्या आश्रमाकडे गेला. मुनी निघून गेल्यावर दक्ष हसत हसत हे बोलला.

Verse 34

गतः शिवप्रियो वीरो दधीचिर्नाम नामतः । आविष्टचित्ता मंदाश्च मिथ्यावादरताः खलाः

“शिवप्रिय, नावाने प्रसिद्ध असा वीर दधीचि निघून गेला; पण हे खल—मंदबुद्धी, चित्ताने आविष्ट आणि मिथ्यावचनात रत—इथेच राहिले.”

Verse 35

वेदबाह्य दुराचारास्त्याज्यास्ते ह्यत्र कर्मणि । वेदवादरता यूयं सर्वे विष्णुपुरोगमाः

“वेदबाह्य व दुराचारी असे जे आहेत, त्यांना या कर्मातून दूर ठेवावे. तुम्ही सर्व वेदवादात रत—विष्णूला अग्रस्थानी मानणारे आहात.”

Verse 36

यज्ञं मे सफलं विप्राः कुर्वंतु ह्यचिरादिव । तदा ते देवयजनं चक्रुः सर्वे सहर्षयः

“हे विप्रहो, लवकरच माझा यज्ञ सफल करा.” तेव्हा ऋषींसह सर्वांनी देवयजन (देवपूजन) केले.

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे तत्र पर्वते गंधमादने । धारागृहे विमानेन सखीभिः परिवारिता

तोवर तेथे गंधमादन पर्वतावर, धारागृहात, सख्यांनी वेढलेली ती दिव्य विमानाने येऊन पोहोचली।

Verse 38

दाक्षायणी महादेवी चकार विविधास्तदा । क्रीडा विमानमध्यस्ता कन्दुकाद्याः सहस्रशः

मग दाक्षायणी महादेवी विमानात मध्यभागी बसून विविध क्रीडा करू लागली—कंदुक (चेंडू) इत्यादी सहस्र खेळ।

Verse 39

क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ महासती । यज्ञं प्रयांतं सोमं च रोहिण्या सहितं प्रभुम्

क्रीडेत मग्न असलेल्या महासती देवीने तेव्हा रोहिणीसह प्रभु सोम (चंद्र) यज्ञाकडे जाताना पाहिला।

Verse 40

क्व गमिष्यति चंद्रोऽयं विजये पृच्छ सत्वरम् । तयोक्ता विजया देवी तं पप्रच्छ यथोचितम्

देवी म्हणाली—“हा चंद्र कुठे जात आहे? विजय, त्वरित विचार.” असे सांगितल्यावर देवी विजयाने यथोचित रीतीने त्याला प्रश्न केला।

Verse 41

कथितं तेन तत्सर्वं दक्षस्यैव मखादिकम् । तच्छ्रुत्वा त्वरिता देवी विजया जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना भृशम्

त्याने दक्षाच्या यज्ञापासूनचा सर्व वृत्तांत सांगितला. ते ऐकून देवी विजय घाईघाईने, संभ्रमित होऊन, चंद्राने जे काही सांगितले ते सर्व सविस्तर सांगू लागली।

Verse 42

विमृश्य कारणं देवी किमाह्वानं करोति न । दक्षः पिता मे माता च विस्मृता मां कुतोऽधुना

कारणाचा विचार करून देवी मनात म्हणाली— “तो मला आमंत्रण का पाठवीत नाही? दक्ष माझा पिता आणि माता ही; त्यांनी मला विसरले काय? आता तसे कसे होईल?”

Verse 43

पृच्छामि शंकरं चाद्य कारणं कृतनिश्चया । स्थापयित्वा सखीस्तत्र आगता शंकरं प्रति

निश्चय करून ती म्हणाली— “आज मी शंकरांना कारण विचारेन।” तेथे सखींना थांबवून ती शंकरांकडे गेली।

Verse 44

ददर्शतं सभामध्ये त्रिलोचनमवस्थितम् । गणैः परिवृतं सर्वैश्चंडमुंडादिभिस्तदा

तिने सभेमध्ये त्रिलोचन प्रभूला विराजमान पाहिले; त्या वेळी तो चंड-मुंड आदी सर्व गणांनी चोहोबाजूंनी वेढलेला होता.

Verse 45

बाणो भृंगिस्तथा नंदी शैलादो हि महातपाः । महाकालो महाचंडो महामुंडो महाशिराः

तेथे बाण, भृंगी आणि नंदी होते; तसेच महातपस्वी शैलादही होता. महाकाल, महाचंड, महामुंड आणि महाशिरा हेही उपस्थित होते.

Verse 46

धूम्राक्षो धूम्रकेतुश्च धूम्रपादस्तथैव च । एते चान्ये च बहवो गणा रुद्रानुवर्तिनः

धूम्राक्ष, धूम्रकेतू आणि धूम्रपादही होते. हे आणि इतर अनेक गण रुद्राचे अनुगामी होते.

Verse 47

केचिद्भयानका रौद्राः कबंधाश्च तथा परे । विलोचनाश्च केचिच्च वक्षोहीनास्तथा परे

काही अत्यंत भयानक व रौद्र होते, तर काही केवळ धड (कबंध) होते। काहींचे नेत्र विचित्र होते, आणि काहींचे वक्षःस्थळच नव्हते।

Verse 48

एवंभूताश्च शतशः सर्वे ते कृत्तिवाससः । जटाकलापसंभूषाः सर्वे रुद्राक्षभूषणाः

अशा प्रकारचे ते शेकडो जण होते—चर्मवस्त्रे परिधान केलेले, जटाकलापांनी शोभित, आणि सर्वजण रुद्राक्षमाळांनी अलंकृत।

Verse 49

जितेंद्रिया वीतरागाः सर्वे विषयवैरिणः । एभिः सर्वैः परिवृतः शंकरो लोकशंकरः । दृष्टस्तया उपाविष्ट आसने परामाद्भुते

ते सर्व जितेंद्रिय, वीतराग आणि विषयांचे वैरी होते. त्या सर्वांनी वेढलेल्या लोककल्याणकारी शंकराला तिने परम अद्भुत आसनावर उपविष्ट पाहिले.

Verse 50

आक्षिप्तचित्ता सहसा जगाम शिवसंनिधिम् । शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन वल्लभा

चित्त व्याकुळ होताच ती सहसा शिवसन्निधी गेली. प्रीतियुक्त शिवाने आपल्या वल्लभेला स्नेहाने स्व-अंकी बसविले.

Verse 51

प्रेम्णोदिता वचोभिः सा बहुमानपुरःसरम् । किमागमनकार्यंमे वद शीघ्रं सुमध्यमे

प्रेमाने प्रेरित होऊन तिने बहुमानपूर्वक म्हटले—“हे सुमध्यमे, शीघ्र सांग; माझ्या आगमनाचे कार्य काय आहे?”

Verse 52

एवमुक्ता तदा तेन उवाचासितलोचना

त्याने असे बोलिल्यावर तेव्हा श्यामलोचना देवीने उत्तर दिले।

Verse 53

सत्युवाच । पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवश तत्सर्वं कथय प्रभो

सती म्हणाली—माझ्या पित्याच्या महायज्ञास जाणे तुला का रुचत नाही, हे देवदेवेश? हे प्रभो, सर्व सांग.

Verse 54

सुहृदामेष वै धर्मः सुहृद्भिः सह संगतिम् । कुर्वंति यन्महादेव सुहृदां प्रीतिवर्धिनीम्

हे महादेव, सुहृदांचा हाच धर्म—सुहृदांसह संगत करणे, ज्याने परस्परांची प्रीती वाढते.

Verse 55

तसमात्सर्वप्रयत्नेन अनाहूतोऽपि गच्छ भोः । यज्ञवाटं पितुर्मेऽद्य वचनान्मे सदाशिव

म्हणून, हे सदाशिव, माझ्या विनंतीने आज माझ्या पित्याच्या यज्ञवाटात सर्व प्रयत्नाने जा—न बोलावले तरीही.

Verse 56

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब भाषे सूनृतं वचः । त्वया भद्रे न गंतव्यं दक्षस्य यजनं प्रति

तिचे वचन ऐकून त्यांनी मधुर व सत्य वाणीने म्हटले—हे भद्रे, तुला दक्षाच्या यज्ञाकडे जाऊ नये.

Verse 57

तस्य ये मानिनः सर्वे ससुरासुकिंनराः । ते स्रेव यजनं प्राप्ताः पितुस्तव न संशयः

ज्यांना तो मान देतो—देव व किन्नरांसह—ते सर्व निःसंशय तुझ्या पित्याच्या यज्ञास पोहोचले आहेत; यात शंका नाही।

Verse 58

अनाहूताश्च ये सुभ्रु गच्छंति परमन्दिरम् । अपमानं प्राप्नुवन्ति मरणादधिकं ततः

हे सुभ्रू, जे निमंत्रणाविना परक्याच्या श्रेष्ठ गृहात जातात, त्यांना अपमान भोगावा लागतो—तो मृत्यूपेक्षाही अधिक दुःखद असतो।

Verse 59

परेषां मंदिरं प्राप्त इंद्रोपि लघुतां व्रजेत् । तस्मात्त्वाया न गंतव्यं दक्षस्य यजनं शुभे

परक्याच्या घरात गेल्यास इंद्रालाही लघुता येऊ शकते. म्हणून हे शुभे, तुला दक्षाच्या यज्ञास जाऊ नये।

Verse 60

एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना । उवाच रोषसंयुक्तं वाक्यं वाक्यविदां वरा

महात्मा महेशाने असे सांगितल्यावर, वाक्यकौशल्यात श्रेष्ठ सतीने रोषयुक्त वचन उच्चारले।

Verse 61

यज्ञो हि सत्यं लोके त्वं स त्वं देववरेश्वर । अनाहूतोऽसि तेनाद्य पित्रा मे दृष्टचारिणा । तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि तस्य भावं दुरात्मनः

लोकी यज्ञ सत्यस्वरूप मानला जातो, आणि हे देवश्रेष्ठ ईश्वर, ते सत्य तूच आहेस. तरीही आज माझ्या कुटिल आचरणाच्या पित्याने तुला निमंत्रण दिले नाही. मला हे सर्व जाणून घ्यायचे आहे—त्या दुरात्म्याचा हेतू काय आहे?

Verse 62

तस्माच्चाद्यैव गच्छामि यज्ञवाडं पितुर्म्मम । अनुज्ञां देहि मे नाथ देवदेव जगत्पते

म्हणून मी आजच माझ्या पित्याच्या यज्ञमंडपात जाईन। हे नाथ, हे देवदेव, हे जगत्पते—मला आज्ञा द्या।

Verse 63

इत्युक्तो भगवान्रुद्रस्तया देव्या शिवः स्वयम् । विज्ञाताखिलदृग्द्रष्टा भगवान्भूतभावनः

देवीने असे म्हटल्यावर स्वयं भगवान रुद्र—शिव—सर्वज्ञ, सर्वद्रष्टा आणि भूतभावन प्रभू, सर्व काही जाणून गेले।

Verse 64

स तामुवाच देवेशो महेशः सर्वसिद्धिदः । गच्छ देवि त्वरायुक्ता वचनान्मम सुव्रते

तेव्हा देवेश महेश, सर्व सिद्धी देणारे, म्हणाले—‘हे देवी, हे सुव्रते, माझ्या वचनाप्रमाणे त्वरेने जा।’

Verse 65

एतं नंदिनमारुह्य नानाविधगणान्विता । गणाः षष्टिसहस्राणि जग्मूरौद्राः शिवज्ञया

नंदीवर आरूढ होऊन, नानाविध गणांसह, शिवाच्या आज्ञेने साठ हजार उग्र (रौद्र) गण निघाले।

Verse 66

तैर्गणैः संवृता देवी जगाम पितृमंदिरम् । निरीक्ष्य तद्बलं सर्वं महादेवोतिविस्मितः

त्या गणांनी वेढलेली देवी पित्याच्या भवनास गेली. ते सर्व बळ पाहून महादेव अत्यंत विस्मित झाले.

Verse 67

भूषणानि महार्हाणि तेभ्यो देव्यै परंतपः । प्रेषयामास चाव्यग्रो महादेवोऽनु पृष्ठतः

तेव्हा परंतप श्रीमहादेव अव्यग्र होऊन देवीसाठी अत्यंत मौल्यवान भूषणे मागून त्वरित पाठवू लागला।

Verse 68

देव्या गतं वै स्वपितुर्गृहं तदा विमृश्य सर्वं भगवान्महेशः । दाक्षायणी पित्रवमानिता सती न यास्यतीति स्वपुरं पुनर्जगौ

देवी पित्याच्या घरी गेल्यावर भगवान महेशांनी सर्व विचार केला. पित्याने अपमान केलेली दाक्षायणी सती आता परत येणार नाही असे ठरवून ते पुन्हा आपल्या धामास गेले।