Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

यज्ञो हि सत्यं लोके त्वं स त्वं देववरेश्वर । अनाहूतोऽसि तेनाद्य पित्रा मे दृष्टचारिणा । तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि तस्य भावं दुरात्मनः

yajño hi satyaṃ loke tvaṃ sa tvaṃ devavareśvara | anāhūto'si tenādya pitrā me dṛṣṭacāriṇā | tatsarvaṃ jñātumicchāmi tasya bhāvaṃ durātmanaḥ

लोकी यज्ञ सत्यस्वरूप मानला जातो, आणि हे देवश्रेष्ठ ईश्वर, ते सत्य तूच आहेस. तरीही आज माझ्या कुटिल आचरणाच्या पित्याने तुला निमंत्रण दिले नाही. मला हे सर्व जाणून घ्यायचे आहे—त्या दुरात्म्याचा हेतू काय आहे?

यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
सःhe/that (one)
सः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम-रूप
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुनरुक्ति-बलार्थ (emphatic)
देववरईश्वरO Lord of the best of gods
देववरईश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानां वरः; तेषाम् ईश्वरः)
अनाहूतःuninvited
अनाहूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्-आ-हू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त) नकार-निषेधपूर्वक; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (त्वम्)
असिare
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
तेनby him/therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: today/now)
पित्राby (my) father
पित्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम (enclitic)
दृष्टचारिणाby the one of (strict/observant) conduct
दृष्टचारिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुषः (दृष्टं चारित्रं यस्य/दृष्टचारिन् = one of observed conduct) विशेषण (पित्रा)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम-रूप
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (तत्)
ज्ञातुम्to know
ज्ञातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत्; क्रियार्थ (to know)
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
भावम्intention, attitude, state
भावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दुरात्मनःof the evil-souled one
दुरात्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; बहुव्रीहिः (दुष्टा आत्मा यस्य सः)

Satī

Scene: Satī proclaims: ‘Yajña is truth—and you are that Truth’; she points toward Śiva with reverence and indignation. A faint vision of Dakṣa’s yajña appears as a distant, prideful spectacle.

S
Satī
Ś
Śiva (Maheśa)
D
Dakṣa
Y
Yajña

FAQs

Sacred rites become hollow when pride overrides reverence; dharma in yajña requires honoring the highest truth, not social ego.

The Kedārakhaṇḍa context frames the narrative, but the verse itself centers on the Dakṣa-yajña episode rather than a named tīrtha.

Implicitly, that yajña must be conducted with proper honor to divinity; no explicit vrata/dāna/snānā instruction appears.