Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78

Devanagari script

तां शक्तिं वञ्चयामास महेन्द्रो लघुविक्रमः । जघान स बलिं यत्नाद्दैत्येंद्रं परमेण हि

Transliteration

tāṃ śaktiṃ vañcayāmāsa mahendro laghuvikramaḥ | jaghāna sa baliṃ yatnāddaityeṃdraṃ parameṇa hi

Translation

लघु पराक्रमवान महेन्द्राने ती शक्ती चुकविली. मग त्याने प्रयत्नपूर्वक दैत्येंद्र बलीला परम प्रहाराने पाडले।

Word by Word

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (शक्तिम्)

• शक्तिम्: the spear/śakti weapon
• शक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• वञ्चयामास: evaded/foiled
• वञ्चयामास: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: वञ्च् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense not intended here (simple 'evaded/deceived')

• महेन्द्रः: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• लघुविक्रमः: swift in prowess
• लघुविक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लघु + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (महेन्द्रः)

• जघान: struck/killed
• जघान: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ-सूचक (refers to Mahendra)

• बलिम्: Bali
• बलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• यत्नात्: with effort; by exertion
• यत्नात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/अपादान (ablative of cause/source)

• दैत्येन्द्रम्: the lord of daityas
• दैत्येन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानाम् इन्द्रः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बलिम् इत्यस्य विशेषण

• परमेण: by the utmost (means)
• परमेण: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/प्रकारवाचक (instrumental of manner: 'by the utmost')

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

Speaker

Lomaśa (contextual narrator)

Visual Art Cues

Scene: Indra sidesteps the incoming spear with swift movement; immediately he delivers a powerful, ‘supreme’ strike against Bali, shifting the battle’s momentum.

Characters & Entities

• Mahendra (Indra)
• Bali (Daityendra)
• Śakti (spear)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Skill joined with resolve (yatna) brings success; in Purāṇic dharma, righteous leadership must act decisively against chaos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse continues the Kedārakhaṇḍa battle account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.