Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

Transliteration

tadetāvanuyāsyāmi mriyamāṇāvahaṃ dvija | āpṛcche tvāṃ namaskāra āśleṣaścāthapaścimaḥ

Translation

म्हणून, हे द्विज, मी त्याचा मृत्यूपर्यंत पाठपुरावा करीन. तुम्हाला नमस्कार करून निरोप घेतो—आणि मग हा माझा अंतिम आलिंगन।

Word by Word

• तत्: that/therefore
• तत्: सम्बन्ध/प्रस्ताव (Discourse deictic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावेन वाक्योपक्रमे 'तत्' = 'therefore/that'

• एतावत्: this much, so far
• एतावत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; प्रमाणवाचकं (so much/this much)

• अनुयास्यामि: I will follow
• अनुयास्यामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अनु-√या (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• म्रियमाणौ: the two who are dying
• म्रियमाणौ: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: √मृ (धातु) → म्रियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शानच्), पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, द्विवचनम्; (वक्ता-श्रोता-द्वयम्)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• आपृच्छे: I take leave (ask permission)
• आपृच्छे: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ-√पृच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• नमस्कारः: salutation
• नमस्कारः: कर्ता/विधेय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: नमस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; (अस्ति/भवतु इति लुप्तक्रियापद-सम्बन्धः)

• आश्लेषः: embrace
• आश्लेषः: कर्ता/विधेय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: आश्लेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक/प्रस्तावार्थक-अव्ययम् (then/now)

• पश्चिमः: last, final
• पश्चिमः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; 'नमस्कारः/आश्लेषः' इत्यस्य विशेषणम्—अन्तिमः

Speaker

Nāḍījaṅgha

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa) addressed within the scene

Visual Art Cues

Scene: A poignant farewell: the speaker bows to a brāhmaṇa, offers a final embrace, and declares he will follow his friend to death; the brāhmaṇa stands as witness to dharma.

Characters & Entities

• Nāḍījaṅgha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Loyalty is portrayed as a sacred duty—true friendship does not abandon the other in suffering, even at the cost of one’s own life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a personal vow within the story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; gestures of farewell (namaskāra, āśleṣa) are social-dharmic, not a formal ritual.