Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69
Devanagari script
चिच्छेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् । ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम्
Transliteration
ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam | tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam
Translation
क्रोधाने त्याने त्यास तिळतिळ करून छेदिले, हाताची चपळता दाखवीत। तेव्हा विष्णू अत्यंत संतप्त होऊन भयानक प्रास (भाला) उचलून धरला।
Word by Word
चिच्छेदhe cut
चिच्छेद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
तिलशःinto pieces; bit by bit
तिलशः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिलशस् (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विशेषणम्
दर्शयन्showing
दर्शयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दर्शयत् (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि; क्रियासहचर (concomitant action)
पाणिलाघवम्swiftness of hand; dexterity
पाणिलाघवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक) + लाघव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्
ततःthen
ततः:
Sambandha (Discourse link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/क्रमवाचक (then)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्
प्रकुपितःenraged
प्रकुपितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुप् (धातु) → प्रकुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुल्लिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
प्रासम्a spear; javelin
प्रासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्
जग्राहhe seized; took up
जग्राह:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
भैरवम्Bhairava (name/person)
भैरवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A furious warrior cleaves an opponent/weapon into fragments with rapid hand-movement; Viṣṇu, eyes reddened in anger, lifts a terrifying spear (bhairava-prāsa), poised to strike.
Characters & Entities
V
ViṣṇuD
Dānavendra (Kālanemi implied)FAQs
When arrogance displays skill, dharma responds with a stronger, appropriate counter—strength guided by purpose.
No tīrtha is mentioned.
None.