Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

चक्रे शस्त्रं विसृष्टं हि हिमसंघातमुल्बणम् । वायव्यं चास्त्र मतुलं चंद्रश्चक्रे द्वितीयकम्

Transliteration

cakre śastraṃ visṛṣṭaṃ hi himasaṃghātamulbaṇam | vāyavyaṃ cāstra matulaṃ caṃdraścakre dvitīyakam

Translation

त्याने खरोखरच हिमराशीचा भयंकर शस्त्रप्रहार केला। आणि चंद्राने दुसरे, अतुल असे अस्त्र—वायव्य (पवन) अस्त्र—सज्ज केले।

Word by Word

• चक्रे: made/produced
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शस्त्रम्: a weapon
• शस्त्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• विसृष्टम्: released/let loose
• विसृष्टम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√सृज् (धातु) → विसृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण (शस्त्रम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/कारणार्थक (indeed/for)

• हिम-संघातम्: a mass of snow/ice
• हिम-संघातम्: Karman (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिम (प्रातिपदिक) + संघात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (हिमस्य संघातः)

• उल्बणम्: fierce/overwhelming
• उल्बणम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उल्बण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (हिमसंघातम्/शस्त्रम्)

• वायव्यम्: of Vāyu; wind-related
• वायव्यम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वायव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (अस्त्रम्)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• अस्त्रम्: a missile/weapon
• अस्त्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (अस्त्रम्)

• चन्द्रः: the Moon
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• चक्रे: made/produced
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्वितीयकम्: a second (one)
• द्वितीयकम्: Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीयक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (अस्त्रम्)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Soma releases a crushing mass of ice as a weapon; immediately he readies a second, peerless missile—the Vāyavya (wind) astra—suggesting layered, strategic celestial warfare.

Characters & Entities

• Moon (Candra)
• Vāyavya Astra
• Hima (ice) weapon

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine forces counter violence with measured power—restoring balance through appropriate, disciplined strength.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; the verse describes astras in a mythic battle.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative of weapon-deployment.