Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66
Devanagari script
क्रुद्धोऽथ महिषो दैत्यो वरुणं समुपाद्रवत् । तमंतकमुखासन्नमालोक्य हिमदीधितिः
Transliteration
kruddho'tha mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādravat | tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ
Translation
तेव्हा क्रुद्ध दैत्य महिष वरुणावर धावून गेला। तो जणू समोरच मृत्यूसारखा जवळ येत आहे असे पाहून, शीतदीप्त चंद्राने त्याची दखल घेतली।
Word by Word
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
महिषःMahisha (the buffalo-demon)
महिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महिषस्य विशेषण/अप्पोजिशन
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समुपाद्रवत्rushed towards/attacked
समुपाद्रवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आ-√द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्+उप+आ
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
अन्तक-मुख-आसन्नम्standing near Antaka’s mouth/face
अन्तक-मुख-आसन्नम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तक (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + आसन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अन्तकस्य मुखे आसन्नः = near the face/mouth of Antaka), विशेषण (तम्)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-√लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययीभाव-प्रयोग (having seen)
हिम-दीधितिःHimadīdhiti (the moon; icy-rayed one)
हिम-दीधितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + दीधिति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (हिमा इव दीधितिः यस्य = whose radiance is icy), कर्तृपद
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Mahīṣa, furious, rushes straight at Varuṇa; the Moon (Himadīdhiti) observes the oncoming demon as if Antaka stands before one’s face—tense prelude to a celestial counterstrike.
Characters & Entities
M
MahiṣaV
VaruṇaM
Moon (Himadīdhiti)A
Antaka (Death)FAQs
Adharma advances with the force of death itself; hence divine vigilance and timely response are essential to protect cosmic order.
None; the focus is on the combat between deities and the demon Mahiṣa.
None in this verse.