Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
पतंगी यामिनी ताम्रा तिमिश्चारिष्टनेमिनः । पतंग्यसूत पतगान्यामिनी शलभानथ
Transliteration
pataṃgī yāminī tāmrā timiścāriṣṭaneminaḥ | pataṃgyasūta patagānyāminī śalabhānatha
Translation
पतंगी, यामिनी, ताम्रा आणि तिमि—या अरिष्टनेमीच्या भार्या होत्या। पतंगीने पक्ष्यांना जन्म दिला आणि यामिनीने पुढे शलभ (टोळ) उत्पन्न केले।
Word by Word
पतङ्गीPataṅgī
पतङ्गी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — proper name
यामिनीYāminī
यामिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — proper name
ताम्राTāmrā
ताम्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootताम्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — proper name
तिमिःTimi
तिमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतिमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन — proper name
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
अरिष्टनेमिनःof Ariṣṭanemi
अरिष्टनेमिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअरिष्टनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष) — 'of Ariṣṭanemi'
पतङ्गीPataṅgī
पतङ्गी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — subject (repeated)
असूतgave birth to
असूत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसू (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद — 'gave birth'
पतगान्birds; fliers
पतगान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपतग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन — 'birds/fliers'
यामिनीYāminī
यामिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — subject (second clause)
शलभान्locusts/moths
शलभान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशलभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन — 'locusts/moths'
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (particle: then)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), as narrator to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Ariṣṭanemi with four wives—Pataṃgī, Yāminī, Tāmrā, Timi—shown as personified śaktis; from them emerge flocks of birds and swarms of locusts in a stylized creation panorama.
Characters & Entities
A
AriṣṭanemiP
PataṃgīY
YāminīT
TāmrāT
TimiP
Patagāḥ (birds)Ś
Śalabhāḥ (locusts)FAQs
It portrays creation as sacred and ordered, where species arise through divinely remembered lineages rather than randomness.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.