Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

ये विघ्नराज भवता करुणाकटाक्षैः संप्रेक्षिताः क्षितितले क्षणमात्रमत्र । तेषां क्षयंति सकलान्यपिकिल्विषाणि लक्ष्मीः कटाक्षयतितान्पुरुषोत्तमान्हि

ye vighnarāja bhavatā karuṇākaṭākṣaiḥ saṃprekṣitāḥ kṣititale kṣaṇamātramatra | teṣāṃ kṣayaṃti sakalānyapikilviṣāṇi lakṣmīḥ kaṭākṣayatitānpuruṣottamānhi

हे विघ्नराज! या भूमीवर ज्यांच्याकडे तू करुणाकटाक्षाने क्षणभरही पाहतोस, त्यांच्या सर्व पापांचा क्षय होतो; आणि लक्ष्मीदेवीही त्या उत्तम पुरुषांवर कृपादृष्टी करते।

yethose who
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vighnarājaO king of obstacles (Gaṇeśa)
vighnarāja:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvighna (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विघ्नानां राजा), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
bhavatāby you
bhavatā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्राय (honorific pronoun), तृतीया (3rd case), एकवचन
karuṇācompassion
karuṇā:
TypeNoun
Rootkaruṇā (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (in karuṇā-kaṭākṣaiḥ)
kaṭākṣaiḥwith compassionate glances
kaṭākṣaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkaṭākṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (करुणा-कटाक्षैः = compassionate glances), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
saṃprekṣitāḥlooked upon
saṃprekṣitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam+pra+√īkṣ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
kṣititaleon the surface of the earth
kṣititale:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्षितेः तलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
kṣaṇaa moment
kṣaṇa:
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (in kṣaṇa-mātram)
mātramfor only a moment
mātram:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootmātra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (क्षण-मात्रम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपे, एकवचन
atrahere
atra:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, बहुवचन
kṣayantiperish, are destroyed
kṣayanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṣi (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
sakalāniall
sakalāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (किल्विषाणि)
apieven
api:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात
kilviṣāṇisins, faults
kilviṣāṇi:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkilviṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
lakṣmīḥFortune, prosperity
lakṣmīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaṭākṣaglance
kaṭākṣa:
TypeNoun
Rootkaṭākṣa (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (in kaṭākṣa-yatitān)
yatitānthose favored/targeted by (your) glance
yatitān:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootyat (धातु)
Formतत्पुरुष-समास (कटाक्ष-यतितान् = those striven for by glances / those aimed at by a glance), कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
puruṣottamānthe best of men
puruṣottamān:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (पुरुषः उत्तमः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
hiindeed
hi:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Gaṇeśa as Vighnarāja turns his compassionate eyes toward a devotee on Kāśī’s earth; a beam-like glance dissolves black knots labeled ‘kilviṣa’; Lakṣmī appears in the periphery, turning her gaze toward the now-purified devotee, showering subtle lotuses/coins as symbols of auspiciousness.

G
Gaṇeśa (Vighnarāja)
L
Lakṣmī

FAQs

Grace precedes effort: a moment of divine favor can dissolve karmic stains and attract auspicious prosperity.

The Kāśī-khaṇḍa milieu (Vārāṇasī) frames the promise of quick spiritual benefit through devotion.

No formal prescription; the verse emphasizes receiving Gaṇeśa’s grace through devotion and reverence.