Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

रुद्रावासाद्दक्षिणतः कामेशं लिंगमुत्तमम् । तद्दक्षिणे महाकुंडं स्नानाच्चिंतित कामदम्

Transliteration

rudrāvāsāddakṣiṇataḥ kāmeśaṃ liṃgamuttamam | taddakṣiṇe mahākuṃḍaṃ snānācciṃtita kāmadam

Translation

रुद्रावासाच्या दक्षिणेस ‘कामेश’ नावाचे उत्तम लिंग आहे. त्याच्या दक्षिणेस महाकुंड असून तेथे स्नान केल्यास चिंतित इच्छा पूर्ण होते.

Word by Word

• रुद्रावासात्: from Rudrāvāsa
• रुद्रावासात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + आवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन — 'from Rudra’s abode'; समासः षष्ठी-तत्पुरुष

• दक्षिणतः: to the south
• दक्षिणतः: Adhikarana (Directional location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दक्षिणतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, दिशावाचक-अव्यय (directional adverb)

• कामेशम्: Kāmeśa (name)
• कामेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — लिङ्गस्य नाम; समासः षष्ठी-तत्पुरुष: कामस्य ईशः

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — कर्म (implicit 'to see/know')

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — विशेषणम् (लिङ्गम्)

• तद्दक्षिणे: to its south
• तद्दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् + दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; तद् (तस्य) + दक्षिणे (सप्तमी एकवचन) → 'to the south of that' (adverbial)

• महाकुण्डम्: the great pond
• महाकुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन — 'great pond'; समासः महत् + कुण्ड

• स्नानात्: from bathing
• स्नानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन — 'from bathing/by bathing' (cause/source)

• चिन्तित: desired/thought of
• चिन्तित: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषणम् (कामदम्): 'thought-of/desired'

• कामदम्: wish-granting
• कामदम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — विशेषणम् (महाकुण्डम्); समासः उपपद-तत्पुरुष: कामं ददाति इति

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśa-liṅga and adjacent Mahā-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A southern pathway from Rudrāvāsa leads to an elegant Kāmeśa-liṅga shrine with floral offerings; beyond it a large stepped pool shimmering; devotees bathe with focused saṅkalpa; subtle presence of Śiva-Śakti as blessing aura.

Characters & Entities

• Rudrāvāsa
• Kāmeśa Liṅga
• Mahākuṇḍa (south of Kāmeśa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kāśī, devotion is both worldly and transcendent: sacred bathing and Śiva-worship can fulfil rightful desires while guiding one toward higher good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśa Liṅga (south of Rudrāvāsa) and the Mahākuṇḍa further south of it.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in the Mahākuṇḍa south of Kāmeśa for the granting of cherished wishes.