Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

अन्यत्र योगाभ्यसनाद्यावज्जन्म यदर्ज्यते । वाराणस्यां तदेकेन प्राणायामेन लभ्यते

anyatra yogābhyasanādyāvajjanma yadarjyate | vārāṇasyāṃ tadekena prāṇāyāmena labhyate

अन्यत्र आयुष्यभर योगाभ्यासाने जे फळ मिळते, तेच वाराणसीत एका प्राणायामाने मिळते।

अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (elsewhere)
योग-अभ्यसनात्from practicing yoga
योग-अभ्यसनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + अभ्यसन (प्रातिपदिक; √अस्/√अभ्यस्-ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; तत्पुरुषः (योगस्य अभ्यसनम्) ablative ‘from/by practice of yoga’
आदिetc.
आदि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमाहारार्थक-अव्यय (etc., and the like)
यावत्-जन्मthroughout life
यावत्-जन्म:
Adhikarana (Time-span/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयावत् (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अव्ययीभावः (यावत् + जन्म) ‘as long as life’ (adverbial span)
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; relative pronoun
अर्ज्यतेis obtained
अर्ज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ज् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is earned/obtained’
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun
एकेनby a single
एकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘by one’
प्राणायामेनby prāṇāyāma (breath control)
प्राणायामेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
लभ्यतेis obtained
लभ्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is obtained’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī/Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: A yogin seated on a Kāśī ghat performs prāṇāyāma at dawn; breath visualized as subtle light merging with the city’s Śiva-aura; temples and Gaṅgā frame the scene.

V
Vārāṇasī

FAQs

Vārāṇasī is depicted as a spiritually intensified field where yogic effort yields accelerated results.

Vārāṇasī/Kāśī, renowned as a liberation-oriented sacred city in the Skanda Purāṇa.

Prāṇāyāma is explicitly mentioned as a recommended yogic practice whose fruit is magnified in Vārāṇasī.