Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

यद्वाणोभूच्छ्रीपतिर्यस्य यंता लोकेशो यत्स्यंदनं भूः समस्ता । वाहा वेदा यस्य येनेषुपाताद्दग्धा ग्रामास्त्रैपुरास्तत्समः कः

yadvāṇobhūcchrīpatiryasya yaṃtā lokeśo yatsyaṃdanaṃ bhūḥ samastā | vāhā vedā yasya yeneṣupātāddagdhā grāmāstraipurāstatsamaḥ kaḥ

ज्याचा बाण श्रीपति (विष्णू) होता, ज्याचा सारथी लोकेश (ब्रह्मा) होता, ज्याचा रथ ही समस्त पृथ्वी होती आणि ज्याचे अश्व वेद होते—ज्याच्या बाणप्रहाराने त्रिपुराची नगरे जळून भस्म झाली—त्याच्या सम कोण?

यत्whose/that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
वाणःarrow
वाणः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootवाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रीपतिःLord of Śrī (Viṣṇu)
श्रीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootश्रीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
यन्ताcharioteer/driver
यन्ता:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोक-ईशःlord of the worlds (Brahmā/Indra etc., contextually)
लोक-ईशः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानाम् ईशः)
यत्-स्यन्दनम्whose chariot
यत्-स्यन्दनम्:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यस्य स्यन्दनम्)
भूःthe earth
भूः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समस्ताentire/whole
समस्ता:
Karta (Subject/कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भूः इत्यस्य)
वाहाःcarriers/drawers (of the chariot)
वाहाः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
येनby whom/with which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
इषु-पातात्from the fall/shower of arrows
इषु-पातात्:
Apadana/Source (अपादान)
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (इषोः पातः)
दग्धाःwere burnt
दग्धाः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate participle)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formदह्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ग्रामाःvillages/settlements
ग्रामाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
त्रैपुराःbelonging to Tripura
त्रैपुराः:
Karta (Subject/कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रैपुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (ग्रामाः इत्यस्य)
तत्-समःequal to him
तत्-समः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (तस्य समः)
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक

Satyavatī’s son (Vyāsa) in stotra to Śiva (deduced)

Scene: Śiva’s cosmic chariot: Earth as the chariot, Brahmā as charioteer, Vedas as steeds, Viṣṇu as the arrow; the single discharge burns the three cities of Tripura.

Ś
Śiva
T
Tripura
V
Viṣṇu (Śrīpati)
B
Brahmā (Lokeśa)
V
Vedas
B
Bhūmi (Earth)

FAQs

Śiva is portrayed as supreme, with all cosmic powers (Viṣṇu, Brahmā, Vedas, Earth) serving his divine purpose.

Kāśī through the hymn to Viśvanātha; the verse itself references Tripuradahana as a proof of Śiva’s supremacy.

None; it is doctrinal praise using iconic mythic imagery.