Adhyaya 40

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्

अगस्त्य म्हणाले—हे पार्वतीहृदयानंद, हे पार्वतीनाथ! आपण पूर्वी ज्या पापहर वृत्तांताचा निर्देश केला होता, तो येथे कथन करा।

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः

स्कंद म्हणाले—हे अगस्त्य, ऐक. एकदा हिमाचलाची पतिव्रता मेना हिने गिरींद्रजा कन्येला म्हटले—‘पुत्री, त्या महेश्वराच्या…’

Verse 3

किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्

‘त्याचे स्थान कोणते, त्याची वस्ती कशी? त्याचे बंधू कोण—तुला काही तरी माहीत आहे का? कारण बहुधा कुठेही जावयाच्या घराची कोणालाच माहिती नसते।’

Verse 4

निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्

मातेचे वचन ऐकून अतिशय लज्जित झालेली गिरींद्रजा गौरीने संधी साधून शंभूला नमस्कार केला आणि आपली विनंती निवेदिली।

Verse 5

मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्

‘कांत, आज मी सासूच्या घरी जाण्याचा निश्चय केला आहे. हे नाथ, येथे राहणे नको—मला आपल्या निजधामात घेऊन चला.’

Verse 6

गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्

गिरीराजाची आज्ञावाणी ऐकून तत्त्वज्ञ गिरिश—शिव—हिमगिरी सोडून आपल्या निज आनंदकाननात, काशीच्या आनंदवनात येऊन पोहोचले।

Verse 7

प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी

आनंदवनास प्राप्त होऊन, परमानंदाची कारणभूता देवीने पितृगृहातील वासही विसरला आणि ती स्वतः आनंदस्वरूपिणी झाली।

Verse 8

अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद

मग एकदा गौरीने गिरिशाला विनविले—“सांगा, या क्षेत्रात असा अखंड आनंदसंचय कसा आहे?”

Verse 9

इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि

गौरीचे वचन ऐकून पिनाकधारी शंकर म्हणाले—“पंचक्रोश परिमाणाच्या या क्षेत्रात, जे मुक्तीचे धाम आहे…”

Verse 10

तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः

“हे देवि, येथे कुठेही लिंगाविना तिळाएवढी जागाही नाही. सर्वत्र एकामागून एक लिंगच लिंग—क्रोशोक्रोश, जिथवर ही भूमी पसरली आहे तिथवर।”

Verse 11

अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि

अन्यत्रही, हे देवी, ते आनंदाचे कारण होऊ शकते; परंतु येथे आनंदवनी, हे देवी, तेच परमानंदाचे जन्मस्थान आहे।

Verse 12

परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि

परमानंदस्वरूप लिंगे अनेक प्रकारे आहेत. चौदा लोकांत जे पुण्यवान वास करतात…

Verse 13

तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम

ते आपल्या नावाने येथे लिंगे करूनही कृतार्थ होतात; पण हे महादेवी, जो येथे माझ्या लिंगाची स्थापना करतो…

Verse 14

वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्

त्या पुण्याचे परिमाण—त्याची संख्या—कोण जाणू शकेल? शेषही त्याचा पूर्ण विस्तार जाणत नाही.

Verse 15

परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे

हे मर्यादेपलीकडील आनंदाचे परम कारण आहे. म्हणून, हे अद्रिजे, हे परम क्षेत्र आहे—अधिकाधिक लिंगांनी समृद्ध.

Verse 16

निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे

हे ऐकून महादेवीने पुन्हा शिवचरणी प्रणाम केला आणि म्हणाली—“हे महादेव, मला लिंग-स्थापनेसाठी आज्ञा द्या.”

Verse 17

पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन

पतीची आज्ञा मिळाल्यावर पतिव्रता जे काही श्रेयस्कर साधन इच्छील ते करू शकते; तिच्या पुण्याची कधीही हानी होत नाही—प्रलयकाळातही नाही.

Verse 18

इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः

अशा रीतीने देवेशाला प्रसन्न करून आणि महेश्वराची आज्ञा मिळवून, गौरीने महादेवाच्या समीप लिंगाची स्थापना केली.

Verse 19

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः

त्या लिंगाच्या केवळ दर्शनानेच ब्रह्महत्या इत्यादी पापे निःसंशय नष्ट होतात; देहबंधनही पुन्हा उरत नाही.

Verse 20

तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया

पुढे त्या लिंगाला देवाधिदेवाने जो वर दिला, तो ऐक, हे मुने; भक्तांच्या हितासाठीच हे सांगितले जात आहे.

Verse 21

लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति

जो काशीत ‘पार्वतीश’ नामक लिंगाची भक्तिभावाने पूजा करतो, तो देहावसानानंतर काशीलिंगत्व प्राप्त करून काशीलिंग होतो।

Verse 22

काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्

काशीलिंगत्व प्राप्त करून तो केवळ माझ्यातच प्रवेश करतो; चैत्र शुक्ल तृतीयेला पार्वतीशाचे समर्चन केल्याने हे फळ मिळते।

Verse 23

इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा

पार्वतीश्वराची आराधना केल्याने, स्त्री असो वा पुरुष—इहलोकी सौभाग्य मिळते आणि परलोकी शुभ गती प्राप्त होते।

Verse 24

न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः

जो पार्वतीशाच्या लिंगाचे नावही श्रद्धेने धारण करतो, तो पुन्हा गर्भात प्रवेश करत नाही आणि सौभाग्याचा पात्र होतो।

Verse 25

अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः

हजार जन्मांचे पापही तत्क्षणी नष्ट होते. जो नरोत्तम पार्वतीशाचे माहात्म्य ऐकतो, तो महामती इहलोकी व परलोकी इच्छित फल प्राप्त करतो.

Verse 90

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या चतुर्थ भागातील काशीखंडाच्या उत्तरार्धात “पार्वतीश (शिव) वर्णन” नामक नव्वदावा अध्याय समाप्त झाला।