Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

गदिनाऽथ गदा तूर्णं दैत्येंद्रगिरिरेणुकृत् । ततः प्रहतवान्वीरो भुशुंड्या तं गदाधरम्

Transliteration

gadinā'tha gadā tūrṇaṃ daityeṃdragirireṇukṛt | tataḥ prahatavānvīro bhuśuṃḍyā taṃ gadādharam

Translation

तेव्हा गदाधारी विष्णूने दैत्यराज रूपी पर्वताचा चुरा करणारी गदा वेगाने फिरवली. त्यानंतर त्या वीराने (वीरभद्राने) भुशुंडीने त्या गदाधरावर प्रहार केला.

Word by Word

• गदिनाः: the mace-bearer
• गदिनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• गदा: the mace
• गदा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: quickly)

• दैत्येन्द्रगिरिरेणुकृत्: (mace) that raised dust like a Daitya-king mountain
• दैत्येन्द्रगिरिरेणुकृत्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दैत्येन्द्र (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (दैत्येन्द्रस्य गिरिः इव; तस्य रेणुं करोति/उत्पादयति इति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (गदा-विशेषण)

• ततः: thereupon
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (thereupon)

• प्रहतवान्: struck, smote
• प्रहतवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-हन् (धातु)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Perfective past active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वीरः: the hero
• वीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भुशुण्ड्या: with the bhuśuṇḍī (weapon)
• भुशुण्ड्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भुशुण्डी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• गदाधरम्: the mace-bearer
• गदाधरम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (गदां धरति), पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तम् इति विशेष्य

Speaker

Narrator (Kāśīkhaṇḍa narration traditionally Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A mace swings with such force it raises a dust-cloud like a mountain flung by a Daitya king; Vīrabhadra counters, striking the mace-bearer with his bhuśuṇḍī.

Characters & Entities

• Gadādhara (Viṣṇu)
• Gadā
• Bhuśuṇḍī
• Daitya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic battle scenes dramatize the clash of cosmic powers to reveal that arrogance around ritual and authority culminates in upheaval and correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśīkhaṇḍa context ultimately glorifies Kāśī, though this verse itself remains within the Dakṣa-yajña combat narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.