Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

सर्वाणि शिल्पकार्याणि तौर्यत्रिकमथापि च । सर्वं ज्ञास्यसि कर्तुं त्वं द्वितीय इव पद्मभूः

Transliteration

sarvāṇi śilpakāryāṇi tauryatrikamathāpi ca | sarvaṃ jñāsyasi kartuṃ tvaṃ dvitīya iva padmabhūḥ

Translation

सर्व शिल्पकार्ये आणि तौर्यत्रिक म्हणजे त्रिविध संगीतकला तू आत्मसात करशील। सर्व काही करणे तुला येईल—जणू पद्मभू ब्रह्म्याप्रमाणे दुसराच।

Word by Word

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषणम्

• शिल्पकार्याणि: works of craft/arts
• शिल्पकार्याणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिल्प + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (शिल्पस्य कार्याणि)

• तौर्यत्रिकम्: the triad of performing arts (song, music, dance)
• तौर्यत्रिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तौर्य + त्रिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुः (त्रयाणां तौर्याणां समूहः—गीत-वाद्य-नृत्य)

• अथ: and then/also
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/also)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also, even)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मरूपे

• ज्ञास्यसि: you will know
• ज्ञास्यसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• द्वितीयः: a second
• द्वितीयः: Karta (Subject Complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (predicative)

• इव: like
• इव: Sambandha (Simile-marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (like/as)

• पद्मभूः: Padmabhū (Brahmā)
• पद्मभूः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: पद्म + भू (प्रातिपदिक; भू = √भू (धातु) क्विप्/उणादि-निर्मित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (पद्मे भूः यस्य सः—ब्रह्मा)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The recipient is proclaimed master of all crafts and the three musical arts—voice, instruments, and dance/ensemble—likened to a second Brahmā creating worlds.

Characters & Entities

• Padmabhū (Brahmā)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can elevate human capability into comprehensive mastery, making art and craft instruments of sacred order (ṛta/dharma).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred landscape where such God-given mastery supports temple culture and dhārmic life.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse extols empowerment for arts that can be offered in sacred settings.