Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

अथवा कारणापेक्षस्त्र्यक्षस्त्वितरदेववत् । रंकमप्यनुगृह्णाति केवलं कारणं कृपा

athavā kāraṇāpekṣastryakṣastvitaradevavat | raṃkamapyanugṛhṇāti kevalaṃ kāraṇaṃ kṛpā

किंवा—इतर देवतांसारखा त्रिनेत्र प्रभू काही कारण पाहत असला, तरी तो दरिद्रालाही अनुग्रह करतो. तेथे एकमेव कारण करुणाच आहे.

अथवाor else
अथवा:
सम्बन्ध (Discourse)
TypeIndeclinable
Rootathavā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
कारणापेक्षःdependent on a cause
कारणापेक्षः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootkāraṇa-apekṣa (प्रातिपदिक; कारण + अपेक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कारणस्य अपेक्षः)
त्र्यक्षःTryakṣa (three-eyed Śiva)
त्र्यक्षः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Roottry-akṣa (प्रातिपदिक; त्रि + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि अक्षीणि यस्य) शिवस्य नाम
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
इतरदेववत्like other gods
इतरदेववत्:
सम्बन्ध (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootitara-deva-vat (प्रातिपदिक; इतर + देव + वत्)
Formतुल्यवाचक-अव्यय (vat-suffix; adverbial), ‘इतरदेव’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; समासान्त ‘वत्’ = ‘like’
रङ्कम्a poor man
रङ्कम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootraṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (even/also)
अनुगृह्णातिfavors/graces
अनुगृह्णाति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootanu-√grah (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
केवलम्only
केवलम्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeAdjective
Rootkevala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र क्रियाविशेषणवत् ‘only’
कारणम्cause
कारणम्:
कर्ता/प्रधाना (Predicate noun)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कृपाcompassion/grace
कृपा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Tvaṣṭṛ’s son (tvāṣṭraḥ)

Tirtha: Kāśī / Viśveśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: sages

Scene: A contemplative figure seated on a ghat step, looking at the Ganga, reflecting on the three-eyed Lord’s compassion that reaches even the destitute; faint vision of Śiva’s third eye in the sky.

T
Tryakṣa (Śiva)

FAQs

Śiva’s anugraha ultimately rests on compassion, not on status; even the lowly can be uplifted.

The verse sits within Kāśī Khaṇḍa’s praise of Śiva’s grace, implicitly tied to Viśveśvara’s Kāśī.

None; the teaching is doctrinal—kṛpā is the decisive ‘cause’ of blessing.