Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

कामकुंडकृतस्नानैर्महापातकशांतये । इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान् । यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः

kāmakuṃḍakṛtasnānairmahāpātakaśāṃtaye | idaṃ kāmeśvarākhyānaṃ yaḥ paṭhiṣyati puṇyavān | yaḥ śroṣyati ca medhāvī tau niṣpāpau bhaviṣyataḥ

कामकुंडात स्नान केल्याने महापातक शांत होतात. जो पुण्यवान हा कामेश्वराख्यानाचा पाठ करील आणि जो मेधावी ते श्रवण करील—ते दोघेही निष्पाप होतील.

कामकुण्डकृतस्नानैःby baths performed at Kāma-kuṇḍa
कामकुण्डकृतस्नानैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootकामकुण्ड (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त; √कृ) + स्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (कामकुण्डे कृतं स्नानम्)
महापातकशान्तयेfor the pacification of great sins
महापातकशान्तये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (महापातकस्य शान्तिः)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
कामेश्वराख्यानम्the narrative of Kāmeśvara
कामेश्वराख्यानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकामेश्वर (प्रातिपदिक) + आख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कामेश्वरस्य आख्यानम्)
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
पठिष्यतिwill read/recite
पठिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पठ् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पुण्यवान्meritorious
पुण्यवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
यःwho (and he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
श्रोष्यतिwill hear
श्रोष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मेधावीintelligent
मेधावी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
तौthose two
तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), द्विवचन
निष्पापौsinless
निष्पापौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषणम्
भविष्यतःwill become
भविष्यतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपदम्

Skanda (deduced from context)

Tirtha: Kāma-kuṇḍa

Type: kund

Listener: Implied audience within the Kāśīkhaṇḍa dialogue frame

Scene: A devotee bathes in a stepped sacred kuṇḍa while, nearby, a reciter reads the Kāmeśvara-ākhyāna to attentive listeners; the scene conveys two parallel streams of purification—water and word.

K
Kāma-kuṇḍa
K
Kāmeśvara
K
Kāśī (implied)

FAQs

Pilgrimage is completed not only by bathing but also by sacred listening and recitation, which purify and steady dharma.

Kāma-kuṇḍa and the sacred narrative of Kāmeśvara in Kāśī.

Snāna in Kāma-kuṇḍa, plus pāṭha (recitation) and śravaṇa (hearing) of the Kāmeśvara-ākhyāna.